Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Czas ucieka – „Przekrój” czeka!

W zimowym „Przekroju” przenosimy się do Lewantu! Smakujemy libańskie jedzenie, podziwiamy Aleppo i zastanawiamy się nad Tel Awiwem. Poza tym sprawdzamy, co para noblistów z ekonomii Duflo i Banerjee mówią o światowym ubóstwie. Opisujemy Gaję i jej twórcę Jamesa Lovelocka. Naprawdę dużo piszemy też o tym, dlaczego warto się tulić (nie tylko w zimie). I do tego: niedźwiedzie – białe, brunatne i czarne, nabiał i warzywa, a także przyroda w plenerze i w muzeum.

Już jest nowy „Przekrój”!

196 stron do czytania przez trzy miesiące. „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do przeglądania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów i ciesz się lekturą – tylko tutaj w niższej cenie. Sprawdź!

Przekrój
Śladów doniosłych wydarzeń możemy dopatrywać się w najzwyklejszych przedmiotach codziennego użytku, ...
2022-12-20 11:45:00
nie do wiary

Niebanalna kariera ziemniaka

Niebanalna kariera ziemniaka

Śladów doniosłych wydarzeń historycznych możemy dopatrywać się w najzwyklejszych przedmiotach codziennego użytku, a także w tym, z czego przyrządzamy posiłki.

Czyta się 2 minuty

Wydawałoby się, że nie ma nic bardziej oczywistego niż wskazanie na Włochy, gdy myślimy o ojczyźnie pomidorów. Okazuje się jednak, że pomidor pojawił się tam raptem kilka stuleci temu, a do Europy przybył z podbitego przez Hiszpanów imperium azteckiego.

A cóż bardziej europejskiego, rodzimego, polskiego niż ziemniak? Jednak i tutaj sprawa przedstawia się niemal dokładnie tak samo. Konkwistadorzy przywieźli go z nowo odkrytych Ameryk – ze zdobytego imperium Inków. Choć początkowo był na Starym Kontynencie traktowany jako roślina egzotyczna, dziś na naszych stołach nie ma nad niego nic banalniejszego. Wyjaśnienie jego obecnej popularności ujawnia bardzo przygnębiające fakty z naszych dziejów.

W północnej Europie ziemniak wyparł wcześniejsze podstawowe źródło pożywienia: żyto. A głównym powodem tego zjawiska były… ciągłe wojny. Andyjska bulwa znakomicie nadawała się do tego, aby ukrywać ją w ziemi, dzięki czemu unikano konfiskaty, kradzieży, głodu. Wzrost jej znaczenia zaobserwowano w latach 80. XVII w. podczas prób zagarnięcia Belgii przez Francję. Zawirowania polityczne i militarne następnego stulecia wpłynęły na rozpowszechnienie kartofli w Niemczech i Polsce, a ich kariera w Rosji rozpoczęła się wraz z wojnami napoleońskimi. Zdaniem historyka Felipe Fernándeza-Armesta powszechność ziemniaków rosła w Europie z każdą kolejną wojną – aż do drugiej wojny światowej.

Zamów prenumeratę cyfrową

Z ostatniej chwili!

U nas masz trzy bezpłatne artykuły do przeczytania w tym miesiącu. To pierwszy z nich. Może jednak już teraz warto zastanowić się nad naszą niedrogą prenumeratą cyfrową, by mieć pewność, że żaden limit Cię nie zaskoczy?

Kiedy jednak uzależniamy się od jednego produktu spożywczego, sytuacja staje się niebezpieczna, gdy go zabraknie. I tutaj dochodzimy do kolejnego kluczowego wydarzenia, które – według badaczy – ukształtowało współczesną historię. A była nim zaraza ziemniaka. Sprowadzona do Irlandii z Ameryki, wywołała w połowie XIX w. prawdziwą katastrofę. Szacuje się, że w wyniku wielkiego głodu zmarło nawet milion Irlandczyków. Klęska ta doprowadziła do masowych wyjazdów ludności, głównie do USA. Ten napływ nowej siły roboczej z kolei znacznie przyczynił się do brytyjskiej i amerykańskiej rewolucji przemysłowej, która określiła świat, w jakim obecnie żyjemy.

Takie prawdy objawia leżący w naszej kuchni ziemniak.

ilustracja: Joanna Grochocka
ilustracja: Joanna Grochocka

Data publikacji:

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!