Page 1Rectangle 52 Przejdź do treści
Joanna Brych

Dziadek do orzechów

fot. Damir Yusupov/Bolshoi Theatre
Dziadek do orzechów
Dziadek do orzechów

Dziadek do orzechów i Król Myszy – baśń fantastyczna Ernsta Theodora Amadeusa Hoffmanna, dzisiaj najpopularniejszy utwór w jego dorobku, została wydana drukiem w 1816 roku w Berlinie, tuż przed świętami Bożego Narodzenia, z myślą o dzieciach poznanego podczas pobytu w Warszawie, Juliusa Eduarda Hitziga, kolegi z pracy i tak jak on wówczas asesora. Dlatego główną bohaterką baśni jest imienniczka Marii Hitzig, córki Juliusa, w wersjach baletowych zwana Klarą lub Maszą i podobnie jak ona (urodzona w 1809 r.) liczy sobie siedem lat.

Balet zainteresował się twórczością Hoffmanna już w drugiej połowie XIX wieku.
25 maja 1870 roku w Théâtre Impérial de l’Opéra w Paryżu odbyła się premiera baletu komicznego Coppélia, czyli dziewczyna o szklanych oczach (z fr. Coppélia ou la fille aux yeux d'émail) w choreografii Arthura Saint-Léona i do muzyki Léo Delibes’a, którego libretto powstało m.in. na podstawie opowiadania E.T.A. Hoffmanna Piaskun. Jeszcze wcześniej, bo w 1844 roku urokowi dzieł niemieckiego pisarza uległ Aleksander Dumas, który uznał Dziadka do orzechów... za najpiękniejszą z baśni i przetłumaczył ją na język francuski.
Potem to właśnie tę wersję – Histoire d’un casse-noisette – wykorzystał Iwan Wsiewołożski, w latach 1881-99 dyrektor Teatru Maryjskiego w Sankt Petersburgu, szukając tematu dla carskiej sceny. Muzykę zamówił u Piotra Czajkowskiego. Plan choreograficzny opracował Marius Petipa, przez 57 lat główny baletmistrz carskich teatrów, a choreografię stworzył Lew Iwanow, artysta, który zasłynął też ze stworzenia tzw. białych fragmentów Jeziora łabędziego. Prapremiera odbyła się 6,
a według nowego kalendarza – 18 grudnia 1892 roku i z czasem Dziadek... stał się najbardziej rozchwytywanym tytułem baletowym, wciąż na nowo opracowywanym przez różnych choreografów.

Jedna z najbardziej wartościowych choreografii została stworzona przez Jurija Grigorowicza dla Teatru Bolszoj. Jej popularność nie słabnie od czasu premiery w 1966 roku. W Polsce możemy ją oglądać już od kilku sezonów, w ramach cyklu „Bolshoi Ballet Live”. W tym roku transmisje odbędą się w dniach 7- 31 grudnia w ponad 100 kinach w całej Polsce, m.in. w sieci kin Multikino i Helios.

Warto się też wybrać do Opery Bałtyckiej w Gdańsku. 30 listopada odbyła się premiera Dziadka do orzechów w nowej wersji Françoisa Mauduit. Po Pinokio w choreografii Giorgio Madia i do muzyki Nino Roty to kolejna pozycja dla dzieci i dorosłych w repertuarze tej sceny.

 

Data publikacji: