Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 7 „Przekrojowych” tekstów oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową
Michał Brennek

Jak zimni są ogrodnicy?

Suzuki Harunobu, "Śnieg" (ok. 1769)/Met Museum
Jak zimni są ogrodnicy?
Jak zimni są ogrodnicy?

Dziś dzień Świętej Zofii, ostatniej z czwórki tak zwanych zimnych ogrodników (św. Pankracy – 12 maja, św. Serwacy – 13 maja, św. Bonifacy – 14 maja i św. Zofia – 15 maja), choć sądząc po temperaturze za oknem, nie będziemy odczuwać zimna.

Za to w okolicach 9 i 10 maja obserwowaliśmy ujemne temperatury i opady śniegu. Wielu komentatorów obwieściło koniec globalnego ocieplenia, myląc pogodę z klimatem, a złośliwości pod adresem aury było co niemiara. Tymczasem ochłodzenie w maju jest typowe dla naszego klimatu. Jego mechanizm tłumaczy się następująco: nad obszarem Europy Środkowej i Wschodniej, w chłodnej porze roku tworzy się wyż baryczny (lub odnoga większej formacji znad Rosji). Wiosną zaś następuje przebudowa układu barycznego (nie na darmo wiosna i jesień są nazywane przejściowymi porami roku) i m.in. nad naszą częścią Europy lub na wschodzie pojawia się niż baryczny, a w okolicy Grenlandii – wyż. Przyglądając się ruchowi wiatrów w niżu, zauważymy ruch cyklonalny, czyli przeciwny do ruchu wskazówek zegara i skierowany do centrum niżu – i to właśnie taki ruch powietrza przynosi nam zimne powietrze polarne.

Przebudowa układu barycznego jest spowodowana ogrzewaniem się kontynentu i powietrza nad nim przy stosunkowo niezmiennej temperaturze północnego Atlantyku. Warto więc zauważyć, że cały ten proces przebiegał w tym roku wyjątkowo intensywnie – dzięki czemu musieliśmy odśnieżać w maju – i zaszedł wcześniej niż zwykle. Sprzyjał temu niewątpliwie ubytek lodu w Arktyce oraz mniejsza różnica temperatur pomiędzy biegunem północnym a zwrotnikiem Raka, co spowodowało, że prąd strumieniowy (silny wiatr zachodni na granicy troposfery) silniej niż zwykle meandrował, przynosząc więcej chłodnego powietrza i kilka następujących po sobie fal chłodu. Wnikliwy obserwator zauważy więc zmianę dotychczasowych cykli utrwalonych nie tylko w pomiarach, ale i w kulturze (zimni ogrodnicy wcześniej).

Dane historyczne pokazują, że nie był to rekordowy rok. Rekord niskich temperatur w maju padł w Toruniu w 2011 r. i wyniósł –11°C przy gruncie, a –7,2°C w klatce pomiarowej. Natomiast rekord zimna w czerwcu wyniósł –11°C w dzień (!) 2 czerwca 1928 r. Należy przy tym zaznaczyć, że kwiecień 2017 r. był drugim pod względem temperatury powietrza w historii pomiarów. Maj podsumujemy w kolejnym wydaniu drukowanym „Przekroju”. Analiza danych z lat 1881–1980 pokazała, że w 95 spośród nich było wyraźnie chłodniej pomiędzy 1 a 25 maja, a dobowy spadek temperatury wynosił ponad 10 stopni. Ale mam też dobre wiadomości. Obszar niskiego ciśnienia odsunął się nad Finlandię i w ciągu tygodnia nad Skandynawią i znaczną częścią Europy rozbuduje się układ wysokiego ciśnienia, zasysając ciepłe powietrze z południa. Pierwsza połowa tygodnia upłynie nam pod znakiem umiarkowanego ciepła – 16–19°C, a w weekend – temperatury w okolicach 20–22°C.

Data publikacji:

Michał Brennek

Michał Brennek

Geograf, meteorolog i żeglarz. Wróży z fusów, częściej z danych. Osłania meteorologicznie operacje morskie – innymi słowy doradza, jak omijać sztormy.

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!