Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 3 „Przekrojowe” teksty oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową
Przekrój
Znakomity zbiór esejów słynnego niemieckiego filozofa poświęcony konieczności wyzbycia się światopoglądu ...
2019-08-31 23:59:00
książka

Krytyka przemądrzałego rozumu

Krytyka przemądrzałego rozumu
„Krytyka przemądrzałego rozumu”
P. Sloterdajk
„Krytyka przemądrzałego rozumu”
Wydawnictwo BLG, 2019
Czyta się 2 minuty

Znakomity zbiór esejów słynnego niemieckiego filozofa poświęcony konieczności wyzbycia się światopoglądu. Jak autor wyjaśnia w przedmowie, bezpośrednią inspiracją do powstania tej książki była Organizacja Ludzi Nieposiadających Poglądów, którą założył buddyjski mnich Thích Nhất Hạnh.

Trudno nie zgodzić się z główną tezą tej książki: posiadanie poglądów jest niebezpieczne społecznie. Sloterdajk zadaje pytanie: „Czy istnieje jakaś zbrodnia, która nie byłaby uzasadniona teoretycznie?”. Pomijając przypadki zbrodni w afekcie, które dotyczą najczęściej jednej nieszczęsnej osoby, wszelkie masowe rzezie od zawsze były poprzedzone jakimś argumentem. Historia nie skąpi przykładów na poparcie tej tezy, przy czym nie chodzi wyłącznie o zjawiska tak osobliwe jak wojny wywołane sporami teologicznymi.

Nie tylko wszelkie spory polityczne, ideowe, ekonomiczne, ale po prostu wszelkie spory w ogóle wynikają z różnic poglądowych, które z kolei nie są niczym więcej niż abstrakcyjnymi zbiorami twierdzeń wyrażonych w języku. Sloterdajk postuluje, by pozbyć się wszelkich poglądów, które nie dotyczą bezpośrednio życia. Jeśli sam nie wychowujesz dzieci – zaleca filozof – nie kłopocz się wychowaniem ich przez pary homoseksualne. Jeśli nie interesujesz się Bogiem, niech nie przeszkadza tobie, że ktoś jest muzułmaninem. Zainteresowanie życiem seksualnym ogranicz do własnego życia seksualnego. I tak dalej, i tak dalej.

Posiadanie poglądów, a niekiedy całego katalogu poglądów na każdy temat to przykra konsekwencja życia miejskiego – wyjaśnia Sloterdajk. Zdaniem filozofa otoczenie betonem, neonami, smogiem, brak kontaktu z naturą prowadzi do specyficznego ogłupienia świadomości, która zaczyna redukować świat do światopoglądu.

Człowiek mieszkający w lesie – argumentuje Sloterdajk – ma w nosie wszelkie poglądy, bo „wie, co w trawie piszczy”. Pewne kontrowersje budzą fragmenty Krytyki przemądrzałego rozumu, które traktują o czymś, co Sloterdajk nazywa „dyktaturą przyszłości”. Gdybym był dyktatorem – grzmi Sloterdajk na s. 319 – każdy za posiadanie jakiegoś poglądu dostawałby w ramach kary nakaz pielęgnowania ogrodu przez pół roku. Jednakże taka kara z czasem stawałaby się nagrodą, bo umysł ukaranego ulegałby stopniowemu oczyszczeniu, czemu towarzyszyłoby zwiększenie spokoju ducha.

Pomijając te niepokoje wywołane powyższymi stronicami, należy przyznać, że to Sloterdajk znów zaoferował czytelnikom ciekawą i dającą do myślenia publikację. Jedyny problem z nią polega na tym, że sama jest – jak każda książka filozoficzna – zbiorem twierdzeń wyrażonych w języku, czyli poglądów.

 

Data publikacji:

Tomasz Wiśniewski

Tomasz Wiśniewski

Pisarz, redaktor działu zmyśleń. Autor książek „O pochodzeniu łajdaków”, „Wstrząsająco przystojny mężczyzna” i „Historie nie do końca zmyślone”.

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!