Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

„Przekrój” na totalne lato!

Takiego numeru jeszcze nie było! Badamy gwiazdy i zaglądamy do ludzkiego mózgu. Psychologów pytamy o młodzież, a filozofów o to, jak żyć dobrze. Przyglądamy się naszym strachom, sprawdzamy, kiedy nauka jest przyjemna, piszemy o chodzeniu (boso, tyłem i bez celu) i o nadziei, że będzie lepiej. Nowy letni „Przekrój” już na Ciebie czeka – czytaj dla przyjemności!

Kup numer letni

Letni „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do czytania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów już dziś – tylko na stronie Przekroj.pl w niższej cenie.

Szukaj

43 wyniki
Do czytania
Do czytania
Do czytania / nauka
Ale po co chodzi?
Ale po co chodzi?
Do czytania / nauka

Około 400 mln lat temu nasi przodkowie skierowali ku lądowi najpierw swoje oczy, a następnie płetwy, które wkrótce stały się nogami. Czy był to dobry wybór, zastanawia się

Mikołaj Golachowski

Do czytania / nauka
Gwiazda ośmioramienna, czyli bliższe spotkanie z ośmiornicą
Gwiazda ośmioramienna, czyli bliższe spotkanie z ośmiornicą
Do czytania / nauka

Spotkanie z umysłem ośmiornicy to doświadczenie prawdopodobnie najbliższe spotkaniu z przedstawicielami pozaziemskiej cywilizacji. Jeden z głowonogów właśnie otrzymał Oscara. Czy jest coś czego jeszcze nie wiemy o najmądrzejszym zwierzęciu oceanów?

Mikołaj Golachowski

Kwartalnik / nauka
Nieznośna płynność bytu
Nieznośna płynność bytu
Kwartalnik / nauka

Wyjdź z domu, pójdź do lasu, usiądź na polanie, rozejrzyj się, nadstaw uszu – co cię otacza? Woda, wszędzie woda.

Szymon Drobniak

Kwartalnik / nauka
Mała rzecz, a cieszy
Mała rzecz, a cieszy
Kwartalnik / nauka

Plankton zaczyna nas interesować dopiero wtedy, gdy masowy zakwit sinic powoduje zamknięcie bałtyckich kąpielisk. Tymczasem bez planktonu nie moglibyśmy żyć.

Mikołaj Golachowski

Do czytania / nauka
Skąd zwierzęta wiedzą?
Skąd zwierzęta wiedzą?
Do czytania / nauka

Kto odpowie na pytanie, skąd zwierzęta wiedzą, wcześniej nawet niż czułe przyrządy, o zbliżających się kataklizmach? Co pozwala im niezawodnie przeczuwać zagrożenie?

Przekrój

Kwartalnik / nauka
Bliskość w kałuży
Bliskość w kałuży
Kwartalnik / nauka

Inspirowana biologią legenda o początkach wszelkiej komunikacji.

Tomasz Sitarz

Kwartalnik / nauka
Mowa mikroba
Mowa mikroba
Kwartalnik / nauka

O tym, jak bakterie zwołują się, by wspólnie działać, pisze

Tomasz Sitarz

Kwartalnik / nauka
Pingwinometria
Pingwinometria
Kwartalnik / nauka

Pingwiny cesarskie wykazują rygorystyczne podejście do przestrzeni geometrycznej i matematyczną skuteczność, gdy gromadzą się w poszukiwaniu ciepła, o czym przekonuje

Susan D’Agostino/Quanta Magazine

Kwartalnik / nauka
Kto zabija w Korpolis?
Kto zabija w Korpolis?
Kwartalnik / nauka

Nieustraszony reporter na tropie DNA. Mrożąca krew w żyłach zagadka nie tyle kryminalna, ile cielesna.

Tomasz Sitarz

Kwartalnik / nauka
Dłuższa drzemka w zamrażarce
Dłuższa drzemka w zamrażarce
Kwartalnik / nauka

Za kilkadziesiąt tysięcy dolarów twoje ciało – albo sama głowa – wyląduje w termosie z ciekłym azotem. I kto wie, może za kilkaset lat medycy przyszłości wybudzą cię z krionicznej drzemki? Na ile to w ogóle możliwe, zastanawia się

Łukasz Lamża

Do czytania / nauka
Zaprogramowani do czytania
Zaprogramowani do czytania
Do czytania / nauka

W mózgu istnieje obszar wyspecjalizowany w rozpoznawaniu liter i słów, który jest gotowy do działania już od naszych narodzin. Pisze

Robby Berman

Do czytania / Felieton
Jokro: życie po życiu
Do czytania / Felieton

Śmierć jest doświadczeniem niemal uniwersalnym, tak samo naturalnym jak narodziny i wzrost. A jednak nie myślimy o śmierci, kiedy mówimy o „naturze”; rzadko kiedy, „kochając naturę”, kochamy też śmierć i rozkład, choć są to sprawy fundamentalne. Czy „powrót do natury” – cokolwiek miałby oznaczać – nie wymagałby od nas przede wszystkim odważnego i szczerego spojrzenia w oczy własnej śmiertelności?

Julia Fiedorczuk

Kwartalnik / nauka
Myśli maślaka
Myśli maślaka
Kwartalnik / nauka

Warto poznać poglądy mądrego grzyba, z którym kontakt nawiązał

Tomasz Sitarz

Kwartalnik / nauka
Jak dojrzewa mózg
Jak dojrzewa mózg
Kwartalnik / nauka

Neurodydaktyk – jak to pięknie brzmi! Z przedstawicielem tego potrzebnego zawodu rozmawia

Aleksandra Pezda

Do czytania / nauka
Motyle. Opowieści o wymierających gatunkach
Motyle. Opowieści o wymierających gatunkach
Do czytania / nauka

Dlaczego kraśnik sześcioplamek lata bardzo powoli? Jak co sprytniejsze motyle reagują na ponaddźwiękowy sygnał nietoperza? I czym jest „wspaniała gra dla cierpliwych na letnie popołudnia”? Robert Rient odkrywa przed nami fascynujący świat motyli

Robert Rient

Do czytania / nauka
O czym szumią zioła
O czym szumią zioła
Do czytania / nauka

Zioła są wszędzie! O tym, jak z nich korzystać, by żyć w zgodzie z sobą i z naturą, opowiada Ruta Kowalska, autorka książki „O czym szumią zioła”. Rozmawiał

Robert Rient

Kwartalnik / nauka
Wymedytuj sobie dobro
Wymedytuj sobie dobro
Kwartalnik / nauka

Według najnowszych badań z dziedziny neurobiologii medytacja może uczynić nas lepszymi ludźmi – pisze

Sigal Samuel

Kwartalnik / nauka
Nieneutralny badacz neutronów
Nieneutralny badacz neutronów
Kwartalnik / nauka

O naukowcu odpowiedzialnym i niestrudzonym działaczu pokojowym Józefie Rotblacie opowiada jego biograf

Marek Górlikowski

Kwartalnik / nauka
Miłość, biologia, nowocen
Miłość, biologia, nowocen
Kwartalnik / nauka

Z brytyjskim biologiem Jamesem Lovelockiem, twórcą hipotezy Gai zakładającej, że Ziemia jest samoregulującym się systemem, rozmawia

Gaia Vince

Kwartalnik / nauka
Ze szrotu powstałeś
Ze szrotu powstałeś
Kwartalnik / nauka

Trochę z rury wydechowej, trochę z bomby atomowej. Skąd się wzięliśmy, bada

Curt Stager

Kwartalnik / nauka
Rozmowa wewnątrzkomórkowa
Rozmowa wewnątrzkomórkowa
Kwartalnik / nauka

Tylko u nas! Ujawniamy wszystkie komórkowe sekrety! Mitochondrium mówi, jak jest! Uwaga – rozmowa nieautoryzowana!

Tomasz Sitarz

Kwartalnik / nauka
Serce z kamienia
Serce z kamienia
Kwartalnik / nauka

O mineralnych początkach życia pisze

Łukasz Lamża

Do czytania / nauka
Skrwawiona ziemia marzycieli
Skrwawiona ziemia marzycieli
Do czytania / nauka

Zapoznany to ktoś, kogo zapomniano lub nie pamięta się należycie. Taki jest dzisiaj obraz Aleksandra Aleksandrowicza Bogdanowa. W Rosji próbowano wygumkować go z historii, potem ośmieszyć, by dziś przywracać do łask. Jego praca w Instytucie Przelewania Krwi coraz częściej bywa nazywana „pionierską”, „ważną” czy wręcz „przełomową”, a on sam miał być pierwowzorem Wolanda z „Mistrza i Małgorzaty” – pisze

Marta Panas-Goworska

Kwartalnik / nauka
Seks i śmierć u pierwotniaków – historia pewnej obsesji
Seks i śmierć u pierwotniaków – historia pewnej obsesji
Kwartalnik / nauka

Czy pantofelki mogą żyć wiecznie?

Łukasz Lamża

Kwartalnik / kultura
Lekcja zachwytu
Lekcja zachwytu
Kwartalnik / kultura

Oskarżano ją o zbytnią emocjonalność, wytykano staropanieństwo. Niektórzy sugerowali nawet, że jest radzieckim szpiegiem. To cena, jaką płaciła za pisanie o szkodliwym wpływie pestycydów na środowisko naturalne. O Rachel Carson pisze

Julia Fiedorczuk

Kwartalnik / nauka
Waleń, czyli tam i z powrotem
Waleń, czyli tam i z powrotem
Kwartalnik / nauka

Najprostszą odpowiedzią na pytanie, dlaczego wieloryby są takie ogromne, jest: bo mogą. A dlaczego przodkowie wielorybów i delfinów zdecydowali się porzucić ląd i wrócić do wody? Sprawę bada

Mikołaj Golachowski

Do czytania / nauka
Natura jest radośnie złośliwa
Natura jest radośnie złośliwa
Do czytania / nauka

Podczas studiów wyobrażaliśmy sobie geny jak w tym wierszyku Juliana Tuwima: „Murarz domy buduje/Krawiec szyje ubrania”. Tymczasem gen produkuje często więcej niż jedno białko – te białka zaś oddziałują ze sobą. W związku z tym białko, które wpływa na kolor skóry, może wpływać też na coś innego. Jeśli zmienilibyśmy gen, który wpływa na metabolizm, bo chcemy być piękni i smukli, możemy też wpłynąć na inne rzeczy. Tak jak ze zmodyfikowaną genetycznie, wybitnie inteligentną myszką, która była bardzo wrażliwa na ból. Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić efektów manipulacji w naszych genach. Na całe szczęście! – mówi Ewa Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii, profesor nauk biologicznych, popularyzatorka nauki. Rozmawia

Agnieszka Drotkiewicz

Kwartalnik / nauka
Sawanna z palca wyssana
Sawanna z palca wyssana
Kwartalnik / nauka

Trzy główne grzechy psychologii ewolucyjnej to: naiwność, naiwność oraz naiwność. O zachowaniach ludzi i ewolucji pisze

January Weiner

Do czytania / Felieton
Voyage, voyage!
Do czytania / Felieton

Jak daleko podróżują zwierzęta? Jakie destynacje wybierają, gdy podejmują wędrówkę? Które ustanawiają rekordy odległości na lądzie, a które na morzu? Dlaczego podróżują te, a nie inne gatunki?

Magdalena Płecha

Do czytania / nauka
Muzyczne zoo
Do czytania / nauka

Czyli o ewolucyjnym i biologicznym sensie muzyki.

Magdalena Płecha

Kwartalnik / nauka
Śluzowiec Maworek i Odludki
Śluzowiec Maworek i Odludki
Kwartalnik / nauka

Dawno, dawno temu, ale i teraz. Za siedmioma pojemnikami na śmieci, które mijasz w drodze do pracy. Za górami powalonych przez burzę gałęzi w parkach. Przede wszystkim w lasach. Są wśród nas śluzowce. Najbardziej tajemnicze organizmy na planecie opisuje

Jan Pelczar

Kwartalnik / nauka
Piękno prowizorki
Piękno prowizorki
Kwartalnik / nauka

Ewolucja nie działa jak architekci Brasílii – stolicy Brazylii – którą od początku do końca zaplanowano i przemyślano, ale raczej jak mieszkańcy faweli budujący swoje schronienia z tego, co akurat jest pod ręką. Pisze

Mikołaj Golachowski

Do czytania / Felieton
Czy staniemy się jasnowidzami?
Do czytania / Felieton

Czyli o tym, co neurobiologia może powiedzieć nam o naszej przyszłości.

Magdalena Płecha

Do czytania / Felieton
Towarzystwo wyjdzie ci na zdrowie
Do czytania / Felieton

Czyli o zaletach kompanii z biologicznej perspektywy.

Magdalena Płecha

Kwartalnik / nauka
Szostak: Nie jestem nowym Frankensteinem
Szostak: Nie jestem nowym Frankensteinem
Kwartalnik / nauka

Jestem absolutnie przekonany, że życie jest zjawiskiem naturalnym, które można precyzyjnie opisać i zrozumieć w sposób naukowy. Bez żadnej metafizyki, bez boskiej interwencji – mówi Jack Szostak, laureat Nagrody Nobla. Rozmawia z nim

Tomasz Stawiszyński

Do czytania / nauka
Super-moce mini-mózgów
Super-moce mini-mózgów
Do czytania / nauka

Amerykańscy neurologowie marzą o rewolucji w psychiatrii. Na razie w badaniu kluczowej fazy rozwoju mózgu przed i po narodzinach człowieka pomagają laboratoryjne mini-mózgi. W najbardziej rozwiniętych udało się uzyskać młode komórki, podobne do komórek prawdziwych mózgów. Pisze

Jordana Cepelewicz/Quanta Magazine

Do czytania / nauka
Międzygatunkowe hybrydy odgrywają ważną rolę w ewolucji
Międzygatunkowe hybrydy odgrywają ważną rolę w ewolucji
Do czytania / nauka

Hybrydy, niegdyś uważane za dziwactwo, mogły po cichu przyczynić się do ocalenia wielu zagrożonych gatunków. Fakt ten trzeba teraz pogodzić z polityką ochrony zwierząt – co będzie nie lada wyzwaniem dla nauki.

Jordana Cepelewicz/Quanta Magazine

Do czytania / nauka
Prawda w oczy kole
Prawda w oczy kole
Do czytania / nauka

Wciąż nie potrafimy ostatecznie rozstrzygnąć, dlaczego rośliny wykształciły ciernie – ludzkie błędy poznawcze zaciemniają problem.

Christie Wilcox/Quanta Magazine

Do czytania / nauka
Czy bakterie skłaniają do altruizmu?
Czy bakterie skłaniają do altruizmu?
Do czytania / nauka

Jeśli potwierdzi się hipoteza, że bakterie żyjące w jelitach przyczyniają się do bezinteresownych zachowań gospodarza, znajdziemy być może rozwiązanie zagadki sięgającej czasów Darwina.

Elizabeth Svoboda/Quanta Magazine

Do czytania / nauka
Tajemna moc komórkowego kubła na śmieci
Tajemna moc komórkowego kubła na śmieci
Do czytania / nauka

Komórkowe śmietniki pracują na dwa etaty – współodpowiadają też za kontrolowanie maszynerii genów.

Esther Landhuis/QuantaMagazine

Kwartalnik / Felieton
Cebula, 
mon amour
Kwartalnik / Felieton

Jak większość ludzi znam cebulę z widzenia – i z jedzenia. Przyrządzanie bigosu zawsze zaczynam od podsmażenia cebuli na złoty kolor... Czyli dziś zapraszamy do lektury felietonu kulinarno-naukowego!

Jacek Kubiak

Kwartalnik / nauka
Nie bądźmy jak myszy
Nie bądźmy jak myszy
Kwartalnik / nauka

– o tym, co to znaczy i jak tego uniknąć pisze embriolog, genetyk i biolog komórki

Jacek Kubiak

Kwartalnik / nauka
Bagno wciąga!
Bagno wciąga!
Kwartalnik / nauka

Z okazji Światowego Dnia Mokradeł przypominamy wywiad o roli tychże w organizmie naszej planety. Z biologiem dr hab. Wiktorem Kotowskim rozmawiał

Tomasz Stawiszyński