pixel Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Chcielibyśmy – na tyle ile to możliwe – umilić Państwu ten trudny czas, dlatego w dniach 20 marca – 20 czerwca udostępniamy wersję cyfrową wiosennego numeru bezpłatnie dla zalogowanych użytkowników. Zapraszamy do czytania i słuchania audio z bieżącego numeru! Przeczytaj wiosenny numer

W związku z zamknięciem wielu punktów sprzedaży prasy, zapraszamy do kupienia papierowej wersji numeru wiosennego w cenie okładkowej, bez dodatkowych kosztów przesyłki. Kup wiosenny numer

Przekrój
Nie da się tego zaprojektować w dwa tygodnie – mówili. Samouk bez technicznego wykształcenia nie ...
2020-03-20 10:00:00

Sen o kryształowych domach

J. McNeven, William Simpson, Crystal Palace w Hyde Parku, 1851 r., Victoria & Albert Museum w Londynie; zdjęcie: domena publiczna
Sen o kryształowych domach
Sen o kryształowych domach

Nie da się tego zaprojektować w dwa tygodnie – mówili. Samouk bez technicznego wykształcenia nie wymyśli stabilnej konstrukcji – sarkali. Nie wiemy, kto potrzymał Josephowi Paxtonowi piwo, ale każdy Brytyjczyk wie, czym był Crystal Palace.

Czyta się 10 minut
Czyta Paweł Ciołkosz

Wiek XIX był stuleciem rewolucji, Napoleona, industrializacji i wystaw światowych. Pierwsza odbyła się w Londynie, w Hyde Parku, w 1851 r. z inicjatywy księcia Alberta, na co dzień męża królowej Wiktorii, do niedawna najdłużej panującej brytyjskiej monarchini. Za jej czasów Wielka Brytania stała się światowym imperium, które dzięki nowym rynkom zbytu szybko się bogaciło, a wskutek pędzącej rewolucji przemysłowej jego manufaktury i fabryki pełną parą wypuszczały nowe przedmioty. Pokazywano je szerszej publiczności na wystawach krajowych, z których najwspanialsze odbywały się w niespokojnej, lecz nadal imperialnej Francji. A że Brytyjczyków bardzo taka sytuacja uwierała (nie pierwszy raz w historii), postanowili pokazać Francuzom, że to ich produkty i ich wystawy są najlepsze na świecie. Tak zapadła decyzja o zorganizowaniu w Londynie pierwszej wystawy światowej. Powołano królewską komisję, która miała się zająć organizacją i zbiórką pieniędzy na ten cel. Jej przewodniczącym został książę Albert.

Trudne początki

Z początkiem 1850 r. komisja zorganizowała konkurs architektoniczny na tymczasowy pawilon wystawowy w Hyde Parku. Miał być prosty w konstrukcji, możliwie najtańszy, a jego elementy przystosowane do ponownego wykorzystania. Na konkurs przesłano 245 prac. Po trzech tygodniach obrad sąd postanowił wyróżnić tylko dwie, nie przyznając głównej nagrody i tłumacząc się tym, że żaden projekt nie spełnił wymogów. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że komisja postanowiła stworzyć własny projekt – hybrydę dwóch wyróżnionych prac. Jeżeli inne nie spełniały wymogów, to ta tym bardziej. Tymczasowy pawilon miał być z… cegieł, zwieńczony ogromną żelazną kopułą, większą od kopuły katedry św. Pawła. Dumni autorzy postanowili opublikować projekt w „The Illustrated London News”, wspominając przy okazji, że pod budowę pawilonu trzeba będzie wyciąć całą aleję drzew.

Na reakcję nie trzeba było długo czekać. Projekt został wyśmiany, a kwestię wycięcia drzew podniesiono nawet w parlamencie. Sam pomysł zorganizowania światowej wystawy również był źle widziany przez większość opinii publicznej. Lekarze przestrzegali przed zarazkami, które mogliby przywieźć cudzoziemcy. Pojawiały się głosy, że Hyde Park zamieni się w ogromne pole biwakowe, a pobliskie domy zostaną wynajęte przez agencje towarzyskie. Swoje do powiedzenia mieli też przedsiębiorcy, którzy lękali się, że Wielką Brytanię zaleje morze tanich zagranicznych produktów. Tymczasem do wystawy pozostał niecały rok.

Czytelniczko, Czytelniku,

Chcielibyśmy – na tyle ile to możliwe – umilić Państwu ten trudny czas, dlatego w dniach 20 marca - 13 kwietnia udostępniamy wersję cyfrową wiosennego numeru bezpłatnie dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się lub załóż konto już teraz aby czytać i słuchać artykułów z bieżącego numeru!

Data publikacji:

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!