Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 3 „Przekrojowe” teksty oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową
Przekrój
Wiadomo, jak to działa: w styczniu zapisujemy się na siłownię (i łapiemy się na promocje), w lutym ...
2018-01-03 12:00:00
Głos stoika

Od dziś na zawsze

Agnes Speyer, Szczęśliwego Nowego Roku (litografia, 1907)/ zbiory Met Museum
Od dziś na zawsze
Od dziś na zawsze

Nie ma nic bardziej wyświechtanego niż postanowienia noworoczne. Co roku się z nimi mierzymy, co roku w mediach i na Facebooku czytamy mały wysyp obietnic, które ludzie sobie składają – głównie sobie, choć trochę też innym. Wiadomo, jak to działa: w styczniu zapisujemy się na siłownię (i łapiemy się na promocje), w lutym przestajemy chodzić, a w maju łapiemy się za głowę, że znów nie udało się zrobić formy na lato. Kto nigdy nie wpadł w tę pętlę, niech pierwszy rzuci kamieniem.

A porzucanie postanowień jest nawet bardziej modne niż ich realizowanie. Stało się już wytartą kliszą, że się je prędzej (częściej) czy później (rzadziej) łamie. Łatwiej usłyszeć podśmiewanie się z zaciętości okołostyczniowych postanowień, niż spotkać kogoś, kto faktycznie w nich wytrwa. Ale, niestety, jeśli chcemy być uczciwi wobec siebie, musimy wyjść poza ten kuszący banał indolencji.

Postanowienia są bowiem od tego, żeby je naprawdę spełniać... O ile oczywiście – jak zaznaczał Epiktet – są to postanowienia rozumne. Ta klauzula jest zarazem pierwszym powodem, dla którego stoikowi łatwiej wytrwać. Stoik nie zobowiąże się bowiem do rzeczy nonsensownych, nie porwie się z motyką na żadną z gwiazd, nie będzie przedsiębrał księżycowych projektów w rodzaju „nauczę się nowego języka w trzy miesiące”. Stoicyzm to realność, racjonalna proporcja zamiarów względem sił. Jest bowiem energia, którą trzeba włożyć w wytrwanie w raz zrobionym postanowieniu, ale jest i energia, którą trzeba zainwestować zawczasu: w planowanie, w analizę, w namysł nad tym, co i po co chcemy robić, i czy, i jak się to będzie zgadzało z naszymi celami i wartościami. To jest podkład, na którym wznosimy naszą decyzję. Im solidniejszy fundament, tym łatwiej będzie nam wytrwać.

Druga sprawa to stoickie rozumienie czasu. W stoicyzmie oś czasu nie wygląda tak ładnie jak na lekcji matematyki w szkole, nie jest gładka i symetryczna. Dla stoika czas jest półprostą. Przeszłości na niej w ogóle nie ma, nie istnieje. Przeszłość jest nieodwołalnie i szczelnie zamknięta, jest kwestią najbardziej niezależną ze wszystkich – bo ani od nas nie zależy, ani w ogóle od nikogo. Wyróżniony, najjaśniejszy punkt, początek półprostej to, rzecz jasna, teraźniejszość: jedyne, co od nas zależy. A przed teraźniejszością rozpościera się przyszłość, otwarta dla nas przez wpływ na teraźniejszość. I tylko od nas zależy, w którym kierunku zechcemy tę półprostą poprowadzić i czy będziemy robili wszystko, żeby się na niej utrzymać.

A można tę półprostą zaczepić w dowolnym miejscu – i dlatego dla stoika Nowy Rok trwa cały rok. Każdy dzień może być początkiem zmiany w życiu. 1 stycznia jest więc dla stoika ogólnoświatową fiestą na cześć tego, co on ma na co dzień. Nigdy nie jest za późno, żeby robić swoje. A każdy dzień jest dobry do tego, żeby się zmienić – i to właśnie zmiany w sobie są tymi, od których należy zacząć. I tych właśnie najłatwiej dokonać, od nich zaczyna się wszystko. Czego sobie i Państwu życzę.

Data publikacji:

Piotr Stankiewicz

Autor m.in. książki „Sztuki życia według stoików”, portalu stoickiego na Facebooku i bloga „Myślnik Stankiewicza". Związany ze stoicyzmem, z międzynarodowym zespołem „Modern Stoicism” i z Uniwersytetem Warszawskim. Nie pije, pisze.

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!