Page 1Rectangle 52 Przejdź do treści

Azja i Pacyfik w MSN

Anida Yoeu Ali, Sprawdzanie listy, 2014 r., z serii Buddyjski robal, dzięki uprzejmości artystki
Azja i Pacyfik w MSN
Azja i Pacyfik w MSN

Muzeum Sztuki Nowoczesnej od 20 lipca zaprasza na wystawę „Bestia, bóg i linia”, zachęcając do spojrzenia na współczesność z perspektywy Azji i Pacyfiku. Rejon ten przechodzi nieustający proces redefinicji, a jego mieszkańcy przeżywają niezakończony proces dekolonizacji. Starają się wytworzyć nowy model identyfikacji i w nim zawrzeć nie tylko przeszłość sprzed najazdu Europejczyków, ale także doświadczenie i konsekwencje tej dominacji.

Ponad 50 artystów, m.in. z Kambodży, Indii, Wietnamu, Madagaskaru, Bangladeszu, Filipin czy Australii wnikliwie bada nową, fragmentaryczną rzeczywistość tej rozbudzonej artystycznie i politycznie części świata. 

Przygotowaną przez Cosmina Costinasa, dyrektora centrum sztuki współczesnej Para Site w Hongkongu, wystawę spaja opowieść przedstawiająca region Azji i Pacyfiku jako uniwersum intensywnych i wielorakich relacji. Stanowiły one gęstą tkaninę na długo przed zdominowaniem regionu przez porządek kolonialny.

Narracja wystawy skupia się na obiegu – wielokierunkowej, jednoczesnej wymianie idei, materiałów i form w tym regionie. Ten rozległy, zróżnicowany kulturowo i religijnie obszar połączony wodami Oceanu Indyjskiego i Spokojnego już wiele stuleci temu realizował późniejsze ideały globalne: mobilności, zacierania granic, swobodnego transferowania wiedzy i technologii, migracji myśli naukowej, artystycznej, ekonomicznej, a także obyczajowości i codziennych praktyk twórczych. Na zwinnych statkach, od Madagaskaru i wschodnich wybrzeży Afryki po Filipiny i Australię, przemieszczały się pomysły, techniki i formy sztuki. 

Kurator sięgnął do najdawniejszych śladów tych wielostronnych wpływów. Prezentowane prace grupują się wokół takich zagadnień kluczy, jak: tkaniny, handel morski, wiedza ludów tubylczych i eksploatacja surowców naturalnych w regionie.

Narracja rozgrywająca się w kilku planach pozwala zrozumieć ewolucję obiegu i wymiany w różnych epokach i okresach – od morskiego świata migracji austronezyjskich, kiedy ludy mówiące grupą bliskich sobie języków intensywnie podróżowały po basenach morskich od dzisiejszego Singapuru przez Indonezję i Malezję, Madagaskar, Polinezję po Tajwan, aż po okres europejskiego kolonializmu, a także burzliwe czasy współczesne. 

Dla Europejczyka część subtelnie wplecionych w tę opowieść niuansów i kontekstów pozostanie być może niedostrzegalna – wystawa tworzy bowiem opowieść o regionie, który przechodzi nieustający proces redefinicji, przepisuje kartografię i ideologię narzuconą, a później pozostawioną przez ład zachodni. Podczas gdy rejon euroatlantycki skupia się na przeżywaniu swych słabnących wpływów w porządku globalnym, wystawa Bestia, bóg i linia ukazuje Azję Południową i Wschodnią jako tę, która budzi się i doznaje wielu form emancypacji. Właśnie tam żyją najmłodsze i najszybciej rosnące populacje, tam dochodzi do dynamicznych zmian w systemach religijnych i przeobrażeń gospodarczych, równolegle trwa intensywny proces poszukiwania aktualnej tożsamości.

Cosmin Costinas oferuje spojrzenie na Azję w tym właśnie krytycznym momencie. U progu nowego tysiąclecia nastąpiła utrata zaufania w ideały zachodnich demokracji liberalnych, które napędzały globalizację i głęboko modyfikowały odległe kultury, struktury społeczne, obyczaje. W całej Azji rodzą się dziś alternatywne pomysły, podejmowane są próby zastąpienia utraconego wzorca zachodniego innym.

Wśród prezentowanych na wystawie twórców jest Malala Andrialavidrazana, artystka wizualna, tworząca figury jednocześnie dekonstruujące i rekonstruujące wiedzę o świecie. Wykorzystuje do ich tworzenia zdezaktualizowane atlasy, mapy historyczne, banknoty – powstają grawerowane kreacje, w których nakładają się elementy geografii, globalizacji i symbole ekonomicznej dominacji.

Malala Andrialavidrazana, Figura 1816. Południowe gwieździste niebo vs Planiglob antypodów, 2015 r., dzięki uprzejmości artystki
Malala Andrialavidrazana, Figura 1816. Południowe gwieździste niebo vs Planiglob antypodów, 2015 r., dzięki uprzejmości artystki

Pracujący z tekstyliami i materiałami audiowizualnymi Joël Andrianomearisoa, pochodzący z Madagaskaru, jest jednym z artystów prezentujących na wystawie pracę powiązaną z tkaninami – tryptyk gobelinów, które w pierwszym kontakcie ujawniają jedynie minimalistyczną strukturę, lecz przy bliższym zbadaniu odsłaniają skomplikowane i misterne powiązania ilustrujące złożone relacje Madagaskaru i Indii. Pochodząca z Hongkongu Christy Chow przefiltrowuje pojęcie tkaniny przez idiom współczesnej gospodarki globalnej. Jej instalacje dotyczą sprawiedliwości społecznej i przemian globalnych, na wystawie prezentuje pracę, której podstawą jest fabrycznie zszyty w zaledwie kwadrans T-shirt, następnie ręcznie pozbawiony blisko 4 tys. szwów i zrekonstruowany jako instalacja przestrzenna. Artystka składa swą pracą hołd bezimiennym, masowym pracownikom wykorzenionym z wielowiekowej tradycji tekstylnej. 

Hinduska Gauri Gill od ponad 20 lat zajmuje się w swojej twórczości marginalizowanymi społecznościami autochtonicznymi. W nowej serii prac artystka współpracuje z Rajeshem Vangadem, rysownikiem Warli – tradycyjnej sztuki ozdabiania tkanin praktykowanej u wybrzeży Morza Arabskiego. Wspólnie tworzą obiekty łączące fotografię krajobrazową i rysunkowe zdobienia, dzięki którym uwidocznione zostają nienamacalne powłoki tradycji i legend regionu. Ilustracją niepowstrzymanego obiegu materiałów, myśli i dokumentów życia Azji i Pacyfiku są prace wywodzącej się z Singapuru Simryn Gill – artystka sięga po produkty uboczne współczesności. Z wyrzuconych przez morze w malezyjskim Port Dickson kawałków drewna nałożonych na wydruki księgowe, diagramy gwiazdozbiorów i listy płac, które odnalazła w sklepach ze starociami, tworzy wielopłaszczyznowe opowieści o dryfujących losach, falach przynoszących hossy i kryzysy, w ciągłym ruchu ludzi i gwiazd.

Jedną z kwestii najwyraźniej ukazanych na wystawie jest upolitycznienie religii w regionie Azji i Pacyfiku. Radykalizacja organizacji religijnych w ostatnich latach nasila się, dotyczy nie tylko islamu salafickiego, ale także brutalizacji buddyzmu i hinduizmu (wyznań na Zachodzie wciąż cieszących się łagodnym pacyfistycznym wizerunkiem), a także rosnącego w siłę wojowniczego chrześcijaństwa ewangelikalnego. Twórcy wystawy postrzegają to zjawisko jako jeden z symptomów kryzysu zachodniej nowoczesności – odpowiedź na brak uniwersalnego ładu, który Azjaci mogli kontestować, ale także honorować, i wobec którego określali swoją tożsamość przez setki lat. 

Na wystawie znalazły się również prace dotykające problemu islamofobii, która w rejonie Oceanu Indyjskiego – najludniejszego obszaru świata zamieszkiwanego przez największe populacje muzułmanów – ma inne, intensywniejsze przejawy niż w Europie. Najgłośniejszym przykładem takich napięć jest prześladowanie Rohingów w Mjanmie (Birmie). W rejonie Azji Południowej i Pacyfiku dochodzi do medialnych manipulacji, za sprawą których migracje stają się pożywką dla ruchów nacjonalistycznych – część artystów zaproszonych do udziału w wystawie odnosi się do tego zjawiska, inni pokazują duchowość i wiarę w popkulturze, m.in. nowe kulty wyrastające poza oficjalnymi religiami. 

Sawangwongse Yawnghwe, Portret łodzi Rohingya, 2015 r., dzięki uprzejmości artysty i Canada Council for the Arts
Sawangwongse Yawnghwe, Portret łodzi Rohingya, 2015 r., dzięki uprzejmości artysty i Canada Council for the Arts

Bestia, bóg i linia. Splot wiedzy, religii i sztuki w regionie Azji i Pacyfiku
20 lipca–7 października 2018
Muzeum nad Wisłą: Wybrzeże Kościuszkowskie 22, Warszawa

Organizatorami wystawy „Bestia, bóg i linia” są: Para Site, Dhaka Art Summit oraz Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Wystawa miała swoją premierę w Bangladeszu podczas Dhaka Art Summit w lutym 2018 r., była pokazywana również w Para Site w Hongkongu (marzec–maj 2018) i w TS1 w Rangunie (czerwiec 2018).

 

Data publikacji: