Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 3 „Przekrojowe” teksty oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową

Nauka

Czytaj
Fazy historycznego lotu na Księżyc
archiwum

Fazy historycznego lotu na Księżyc

Do czytania / nauka
Z okazji 50. rocznicy lądowania na księżycu przedstawiamy tekst z archiwum „Przekroju”, który ukazał się 27 lipca 1969 roku.  Przekrój

Czytaj
Pogoń za magicznymi lekami
Zwierzobójcy i ludojady

Pogoń za magicznymi lekami

Do czytania / nauka
Tygrysy zabijano dla skór, ale też w celu pozyskania talizmanów, leków na ból zębów oraz inne przypadłości. Medykamenty produkowane z bawołów wodnych uważano za przeciwgorączkowe. Preparaty z mięsa słonia – za remedium na przepuklinę. Do wyboru, do koloru… O zwierzętach, z których sporządzano preparaty uważane za remedium na choroby i rany, pisze Adam Węgłowski
Czytaj
Uśpiona bestia

Uśpiona bestia

Do czytania / nauka
Pod Polami Flegrejskimi w okolicach Neapolu bulgocze gigantyczne jezioro płynnej magmy. Na całym terenie znajdują się 24 kratery i stożki wulkaniczne. Erupcja może nastąpić już w najbliższych latach. Pisze Maciej Hen

Czytaj
Te przeklęte koty
Zwierzobójcy i ludojady

Te przeklęte koty

Do czytania / nauka
Starożytni Egipcjanie uważali koty za zwierzęta płodne i odważne. Dbano o nie aż do przesady: sierściuchy mumifikowano, grzebano w grobowcach, jednym słowem – stanowiły lepszy sort zwierząt. W XIII stuleciu coś nieodwracalnie się zmieniło. Kocią historię opowiada Adam Węgłowski
Czytaj
Historie z kopyta
Zwierzobójcy i ludojady

Historie z kopyta

Do czytania / nauka
Sławne rumaki, w tym Mądrego Hansa, który podobno potrafił rachować, podawać właściwą datę, a nawet rozpoznawać muzyczne harmonie, przedstawia w drugiej części nowego cyklu Adam Węgłowski

Czytaj
Rocznica miesiąca – 20 lipca 1969
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca – 20 lipca 1969

Do czytania / nauka
Była 22.17 polskiego czasu, gdy na powierzchni Księżyca pojawił się niepozorny, wręcz lichy lądownik przybyszów z Błękitnej Planety. Kilka godzin później wydobył się z niego dumny przedstawiciel homo sapiens: Amerykanin Neil Armstrong. „That’s one small step for a man, one giant leap for mankind”, czyli „To mały krok dla człowieka, lecz dla ludzkości ogromny skok” – takie słowa wypowiedział, gdy jako pierwszy człowiek postawił stopę na Księżycu. Adam Węgłowski
Czytaj
Rzeźnia na chwałę Rzymu
Zwierzobójcy i ludojady

Rzeźnia na chwałę Rzymu

Do czytania / nauka
Starożytni Rzymianie kochali krwawe „rozrywki” z udziałem zwierząt. Ile zwierząt bezmyślnie wymordowano przez kilkaset lat? Podobno w samym rzymskim Koloseum zginęło ich milion. Podobnie zresztą jak ludzi! A przecież było mnóstwo innych aren, i to starszych. Co tylko potwierdza, jaką bestią potrafi być człowiek. Przedstawiamy nowy cykl, którego autorem jest Adam Węgłowski

Czytaj
Agenda katastrofisty – 3/2019
Agenda katastrofisty

Agenda katastrofisty – 3/2019

Kwartalnik / nauka
czyli wszystko może mieć straszne skutki. Adam Węgłowski
Czytaj
Czy pogoda pod psem? – 3/2019
Czy pogoda pod psem?

Czy pogoda pod psem? – 3/2019

Kwartalnik / nauka
Lato 2019, które meteorolodzy rozpoczęli 1 czerwca, a astronomowie rozpoczną 21 czerwca o 17.54, zapowiada się rekordowo pod wieloma względami – zresztą jak cały rok. Nie pozostaje więc nic innego, jak schronić się w cieniu drzewa – koniecznie z „Przekrojem” w ręku. Pisze Michał Brennek

Czytaj
Dzikość w sercu

Dzikość w sercu

Kwartalnik / nauka
Ocalenie najdzikszych miejsc w Polsce – o tym marzy i do tego dąży Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze.
Czytaj
Jak ewolucja stworzyła umysł dwa razy

Jak ewolucja stworzyła umysł dwa razy

Kwartalnik / nauka
Mają niebieską krew, trzy serca i zdecentralizowany układ nerwowy. Pozdrawiają się, przybijając piątkę, ale uwaga – plują na tych, których nie lubią. Z prof. Peterem Godfreyem-Smithem, który bada, jak to jest być ośmiornicą, rozmawia Agnieszka Fiedorowicz

Czytaj
Łebskie głowonogi

Łebskie głowonogi

Kwartalnik / nauka
Spotkanie z głowonogiem to – spośród doświadczeń dostępnych ludzkości – przeżycie najbliższe kontaktowi z pozaziemską cywilizacją. Mikołaj Golachowski
Czytaj
Z wiosłem na Hawaje

Z wiosłem na Hawaje

Kwartalnik / nauka
Skąd się wzięli Hawajczycy? Skąd właściwie pochodzą? Przecież nie żyli tam od czasów Adama i Ewy – chociaż Hawaje faktycznie mają opinię rajskich wysp. Pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Zagajnik – 3/2019
zagajnik

Zagajnik – 3/2019

Kwartalnik / nauka
Sekrety i skarby letnich łąk i lasów. Łukasz Łuczaj
Czytaj
Nie zmieniam często igieł

Nie zmieniam często igieł

Kwartalnik / nauka
W amerykańskim stanie Nevada rosną drzewa z gatunku sosny długowiecznej (Pinus longaeva). Jedno z nich zgodziło się odpowiedzieć na kilka szybkich pytań o tajemnicę swej długowieczności. A pytał nasz specjalny wysłannik Łukasz Kaniewski

Czytaj
Zagłada spod ziemi

Zagłada spod ziemi

Kwartalnik / nauka
Dziś ludzkość drży przed ociepleniem klimatu o kilka stopni Celsjusza. Tymczasem wystarczy erupcja superwulkanu i średnia temperatura na Ziemi może spaść o kilkanaście stopni. Tak już się zdarzyło, ale wspomnienie o tym zginęło wraz z większością mieszkańców planety. Andrzej Krajewski
Czytaj
Wyprawy na lawy

Wyprawy na lawy

Kwartalnik / nauka
Kto chce połączyć podziw dla piękna i potęgi natury z dreszczem emocji i szczyptą strachu, jedzie oglądać aktywne wulkany: z krawędzi krateru, z sąsiedniego szczytu, z wody lub powietrza. Te najbardziej spektakularne widziała i poleca Hanna Bora

Czytaj
Śląskie wulkany z Gondwany

Śląskie wulkany z Gondwany

Kwartalnik / nauka
Przed Polakami, Niemcami, Czechami, Ślązakami, Celtami, kulturą łużycką i neandertalczykami Dolny Śląsk był krainą wulkanów, a niektóre z nich przywędrowały aż z półkuli południowej. Pisze Marcin Kozłowski
Czytaj
Ogień, który tworzy

Ogień, który tworzy

Kwartalnik / nauka
O tym, że wszystko płonie, łącznie z Wami, Drodzy Czytelnicy, przekonuje Łukasz Lamża

Czytaj
Dziwne dziś, gorące jutro

Dziwne dziś, gorące jutro

Kwartalnik / nauka
Globalna zmiana klimatu to nie jedyna przyczyna obserwowanych na Ziemi pogodowych zjawisk ekstremalnych. Pokazujemy wybrane anomalie ostatnich lat – przykład tego, z czym coraz częściej musimy i będziemy musieli sobie radzić. Jacek Pniewski i Aleksandra Kardaś
Czytaj
Planeta szklarnia

Planeta szklarnia

Kwartalnik / nauka
Co tak naprawdę się dzieje na naszej coraz cieplejszej planecie, tłumaczy fizyczka atmosfery Aleksandra Kardaś

Czytaj
Kasandra ’72

Kasandra ’72

Kwartalnik / nauka
Prawie 50 lat temu, po tygodniu obliczeń komputer bostońskiej politechniki MIT ogłosił, że około roku 2040 rozpocznie się szybki upadek naszej cywilizacji. Pisze Łukasz Kaniewski
Czytaj
Waleń, czyli tam i z powrotem

Waleń, czyli tam i z powrotem

Kwartalnik / nauka
Dlaczego przodkowie wielorybów i delfinów zdecydowali się porzucić ląd i wrócić do wody? Sprawę bada Mikołaj Golachowski

Czytaj
Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 3/2019
kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego

Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 3/2019

Kwartalnik / nauka
Międzygwiezdne plotki i anegdoty spisał Łukasz Kaniewski
Czytaj
Najgłośniejszy dźwięk

Najgłośniejszy dźwięk

Kwartalnik / nauka
Kiedy i gdzie rozległ się na Ziemi najgłośniejszy dźwięk? Zdarzyło się to w 1983 r. między Sumatrą a Jawą. Co go wywołało? Pisze Łukasz Kaniewski

Czytaj
Trolle XXI wieku
Prawdziwa historia fake newsów

Trolle XXI wieku

Do czytania / nauka
Coraz częściej w Internecie toczy się walka już nie na argumenty, a jedynie na fałszywki i półprawdy, oceniane przez sztucznie nabijane, opłacone lajki. Trolle XXI wieku opisuje w ostatniej już części cyklu „Prawdziwa historia fake newsów” Adam Węgłowski
Czytaj
Rocznica miesiąca – 26 czerwca 1780
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca – 26 czerwca 1780

Do czytania / nauka
O jednym z najbardziej bezczelnych oszustów XVIII w., który przewidywał przyszłość, wróżył z wody i czytał w myślach, pisze w kolejnym tekście z cyklu „Rocznica miesiąca” Adam Węgłowski

Czytaj
Maria Mitchell: sięganie do gwiazd

Maria Mitchell: sięganie do gwiazd

Do czytania / nauka
Maria Mitchell, pierwsza amerykańska kobieta astronomka, mogąca poszczycić się odkryciem komety, nie miała wykształcenia uniwersyteckiego, ale jej wiedza była niedościgniona, inteligencja i klasa osobista robiły wielkie wrażenie. Miała w sobie gotowość do kwestionowania wszelkich autorytetów zarówno w dziedzinie nauki, jak i wśród twórców norm społecznych i obyczajowych – także tych, które broniły kobietom dostępu do wiedzy. Opuszczając rodzinną wyspę Nantucket, wiedziała, że poświęci się sprawie intelektualnej kultury kobiet. Sylwetkę Mitchell przedstawia Julia Fiedorczuk
Czytaj
Lordowie Hau-Hau
Prawdziwa historia fake newsów

Lordowie Hau-Hau

Do czytania / nauka
Joseph Goebbels był mistrzem propagandy. Niezrównanym w kreowaniu nienawiści wobec wrogów Trzeciej Rzeszy i zarządzaniu nią. Był również świetnym organizatorem gigantycznych nazistowskich parad i wieców poparcia dla polityki Hitlera. Człowiekiem, dla którego fake newsy stały się chlebem powszednim. Wszak uważał, że „kłamstwo powtórzone tysiąc razy staje się prawdą”. O propagandowych radiowych wysiłkach Trzeciej Rzeczy pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Dlaczego ciemność jest nam potrzebna?

Dlaczego ciemność jest nam potrzebna?

Do czytania / nauka
„Pamiętam ciekawe badanie przeprowadzone na Grenlandii, czyli w miejscu, które boryka się z dużym problemem samobójstw. Z punktu widzenia Europejczyków jest tam depresyjnie i smutno zimą, gdy nie ma słońca, ale okazuje się, że najwięcej samobójstw przypada na czerwiec i lipiec, czyli na miesiące, kiedy panuje dzień polarny i nie ma nocy”. Z Tomaszem Mrozkiem, badaczem Słońca, o koniecznej roli ciemności w życiu naszym i planety rozmawia Anna Orłowska
Czytaj
Siła fotografii
Prawdziwa historia fake newsów

Siła fotografii

Do czytania / nauka
„Obraz wart jest tyle, co tysiąc słów” – podkreślali dziennikarze i fotoreporterzy już ponad sto lat temu, gdy mass media dopiero budowały swoją potęgę. Szybko okazało się, że zdjęcia mogą nie tylko pokazywać rzeczywistość, lecz także ją kreować. Pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Monstra z morskiej otchłani
archiwum

Monstra z morskiej otchłani

Do czytania / nauka
Ryby głębin, monstra o groteskowych kształtach, o szerokich, najeżonych zębami paszczach opisywał w 1982 roku Andrzej Samek. W Europejskim Dniu Morza przypominamy archiwalny artykuł.  Przekrój
Czytaj
Inwazja z innej planety
Prawdziwa historia fake newsów

Inwazja z innej planety

Do czytania / nauka
O niesamowitym odkryciu ludzi nietoperzy na Księżycu, marsjańskich kanałach i „Wojnie światów” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Kanibale kajzera
Prawdziwa historia fake newsów

Kanibale kajzera

Do czytania / nauka
Alianckie wymysły o „niemieckich przetwórniach trupów” najpierw zaszkodziły Niemcom, natomiast po pierwszej wojnie światowej – samym Brytyjczykom. Makabryczną historię w kolejnej odsłonie z cyklu „fake newsów” przedstawia Adam Węgłowski
Czytaj
Jeden milion vaquitas

Jeden milion vaquitas

Do czytania / nauka
Opublikowane właśnie przez ONZ streszczenie raportu Global Ecosystem Assessment (Ocena Światowych Ekosystemów) mówi, że w ciągu najbliższych kilku dekad wyginięciem zagrożony jest niemal milion gatunków zwierząt, roślin i grzybów. Mikołaj Golachowski

Czytaj
Wojownik tęczy
Darwin na haju

Wojownik tęczy

Do czytania / nauka
Długo przymierzałem się do tego tekstu. Od dawna wiedziałem, że powstanie, ale trochę się bałem. Bo jak opisać arcydzieło ewolucji? Postaram się powstrzymać od nadmiernych zachwytów, ale będzie ciężko. Oto Darwin na dopingu. Pisze Mikołaj Golachowski
Czytaj
Rocznica miesiąca – 2 maja 1519

Rocznica miesiąca – 2 maja 1519

Do czytania / nauka
500 lat temu w pałacu Cloux we francuskim Amboise zmarł Leonardo da Vinci. Już za życia uważany był za giganta. Podziwiano jego obrazy i plany, stał się inspiracją dla całych pokoleń artystów i wynalazców. Daleko jednak temu było do bałwochwalczego wręcz uwielbienia, jakim darzymy Leonarda dzisiaj. Adam Węgłowski

Czytaj
Dom drukarza tętni życiem

Dom drukarza tętni życiem

Do czytania / nauka
Wycinką nie zatrzymamy zmian klimatycznych, a więc i kornika drukarza w Puszczy Białowieskiej – uważa prof. Tomasz Mokrzycki z Katedry Ochrony Lasu i Ekologii Wydziału Leśnego SGGW, z którym o sekretnym życiu drukarza i innych korników (także pożytecznych), rozmawia Michał Książek
Czytaj
Pseudonaukowe odkrycia
Prawdziwa historia fake newsów

Pseudonaukowe odkrycia

Do czytania / nauka
Wszyscy chcemy poznać i dowiedzieć się więcej, niż są nam w stanie zaoferować nudni naukowcy – twardo stąpający po ziemi, kurczowo trzymający się faktów i dowodów. To jednak prosta droga do wejścia na autostradę do pseudonaukowego piekła! O „gigancie z Cardiff” i „człowieku z Piltdown” w kolejnym odcinku „Prawdziwej historii fake newsów” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Natura jest radośnie złośliwa

Natura jest radośnie złośliwa

Do czytania / nauka
Podczas studiów wyobrażaliśmy sobie geny jak w tym wierszyku Juliana Tuwima: „Murarz domy buduje/Krawiec szyje ubrania”. Tymczasem gen produkuje często więcej niż jedno białko – te białka zaś oddziałują ze sobą. W związku z tym białko, które wpływa na kolor skóry, może wpływać też na coś innego. Jeśli zmienilibyśmy gen, który wpływa na metabolizm, bo chcemy być piękni i smukli, możemy też wpłynąć na inne rzeczy. Tak jak ze zmodyfikowaną genetycznie, wybitnie inteligentną myszką, która była bardzo wrażliwa na ból. Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić efektów manipulacji w naszych genach. Na całe szczęście! – mówi Ewa Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii, profesor nauk biologicznych, popularyzatorka nauki. Rozmawia Agnieszka Drotkiewicz
okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

Czytaj
Prowokuję całe życie
’99
Prowokuję całe życie
Krzysztof Żurek
Czytaj
Jestem tu u siebie - mówiła Maria Kuncewiczowa
’99
Jestem tu u siebie - mówiła Maria Kuncewiczowa
Zbigniew Targosz
Archiwum / Artykuł
Czytaj
Festiwal rodzinnego muzykowania
’76
Festiwal rodzinnego muzykowania
Wojciech Dzieduszycki
Archiwum / Kultura
Czytaj
Uniwersytet Warszawski. Reportaż z inauguracji
’46
Uniwersytet Warszawski. Reportaż z inauguracji
Wacław Napiórkowski
Archiwum / Fotoreportaż
Czytaj
Psy w srebrnych falach
’53
Psy w srebrnych falach
Konstanty Ildefons Gałczyński
Archiwum / Poezja
Czytaj
Nie każdy może być Einsteinem, ale...
’83
Nie każdy może być Einsteinem, ale...
et
Archiwum / Nauka
Czytaj
Żywność a problemy rakotwórcze. Prawda zapewne pośrodku
’87
Żywność a problemy rakotwórcze. Prawda zapewne pośrodku
Stanisław Kafel
Archiwum / Nauka
Czytaj
Nie chciałbym, żeby słowa przemawiały zamiast obrazów filmu - mówi Antonioni
’75
Nie chciałbym, żeby słowa przemawiały zamiast obrazów filmu - mówi Antonioni
jog
Archiwum / Film
Czytaj
Zapomnij chłopie, żeś był na urlopie
’93
Zapomnij chłopie, żeś był na urlopie
Teresa Bętkowska
Archiwum / Opinie
Czytaj
Fraszki mieszane
’51
Fraszki mieszane
Marian Załucki
Archiwum / Fraszki
Czytaj
Jim i nieboszczyk
’96
Jim i nieboszczyk
Mark Twain
Archiwum / Proza
Czytaj
Pierwszy Bal Samotnych
’57
Pierwszy Bal Samotnych
Jerzy Zakrzewski
Archiwum / Fotoreportaż
Czytaj
Litery i charaktery
’95
Litery i charaktery
Jerzy Danton
Archiwum / Różności
Czytaj
Do i od. Wiosenne manewry miłosne
’90
Do i od. Wiosenne manewry miłosne
Andrzej Drewnowski
Archiwum / Korespondencja
Czytaj
Pech myśliwego
’63
Pech myśliwego
Sławomir Mrożek
Czytaj
Eliksir Papy Hemingwaya
’72
Eliksir Papy Hemingwaya
Monika Warneńska
Czytaj
Narodziny Augusta Bęc-Walskiego
’60
Narodziny Augusta Bęc-Walskiego
Karol "Charlie" Ferster
Czytaj
Czy Bach rozumiałby "Beatlesów"?
’88
Czy Bach rozumiałby "Beatlesów"?
Jerzy Piekarczyk
Archiwum / Wywiad
Czytaj
Czarne morze jest błękitne
’53
Czarne morze jest błękitne
Gustaw Morcinek
Archiwum / Reportaż
Czytaj
Śpiew Jasia i Kasi
’53
Śpiew Jasia i Kasi
Julian Przyboś
Archiwum / Artykuł
Czytaj
Gęś
’64
Gęś
Roland Topor
Archiwum / Rysunek
Czytaj
Między pieskami
’52
Między pieskami
Marian Eile
Czytaj
Dokładny
’55
Dokładny
Marian Eile
Czytaj
Kto co myśli - Zachłanność ukarana, nawet w marzeniach należy zachować proporcje
’63
Kto co myśli - Zachłanność ukarana, nawet w marzeniach należy zachować proporcje
Sławomir Mrożek
Czytaj
Przekrój
’62
Przekrój
Archiwum / Rysunek