Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Czytanie owocuje!

W letnim „Przekroju” nadzieja i ciekawość, szczęśliwe trafy i wielkie odkrycia. Ukraińska literatura i sztuka, a także antywojenny Bertrand Russell pod rękę z Josephem Hellerem. Uważne słuchanie i świadome śnienie. Dzikie pływanie i zbieranie jagód. Dbanie o rozwój, zdrowie i dobrostan. Prasłowianie, Aborygeni i uciekające ze Słońca fotony.

Kup letni „Przekrój”

Aż 220 stron do czytania przez trzy miesiące. „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do przeglądania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów i ciesz się lekturą – tylko tutaj z bezpłatną przesyłką. Sprawdź!

Przekrój
Wiele na to wskazuje! Zelandia to najmniejszy, najmłodszy, najcieńszy i najbardziej przykryty wodą ...
2021-06-18 00:00:00
Big Think

Mamy nowy kontynent?

Mamy nowy kontynent?
Czyta się 1 minutę

Zelandia to najmniejszy, najmłodszy, najcieńszy i najbardziej przykryty wodą ze wszystkich kontynentów – obecnie 94% jego powierzchni znajduje się poniżej poziomu morza. Nazwy „Zelandia” w odniesieniu do dużego fragmentu skorupy ziemskiej obejmującego Nową Zelandię, Wyniesienie Chatham, Płaskowyż Camp­bella i Wyniesienie Lord Howe pierwszy użył geofizyk Bruce Luyendyk w 1995 r. Ostatnio przedstawiono usystematyzowane dowody na to, że ów znajdujący się na południowym zachodzie Oceanu Spokojnego fragment skorupy ziemskiej jest dość duży i wystarczająco oddzielony od pozostałych, by uznać go za kontynent.

Zelandia ma powierzchnię 4,9 mln kilometrów kwadratowych, czyli mniej więcej taką jak Indie. Niegdyś stanowiła około 5% Gondwany, superkontynentu, który zaczął się rozpadać w mezozoiku (jakieś 252–66 mln lat temu). Rozpad ten zaowocował powstaniem kontynentów o szerokich, cienkich szelfach, takich jak Zelandia i Antarktyda. Dlaczego Zelandia jest kontynentem? Kontynenty i szelfy zawsze są wyniesione ponad skorupę oceaniczną – i tak właśnie jest w przypadku Zelandii. Składają się one z różnych typów skał, m.in. granitu, wapienia, kwarcytu i łupku. Dane geologiczne z ostatnich 20 lat dostarczają dość dowodów na to, że Zelandię można uznać za kontynent. Grubość skorupy kontynentalnej wynosi średnio 30–46 km, a oceanicznej zwykle 7 km. Zelandia jest kontynentem o najcieńszej skorupie (10–30 km), analizy wykazują jednak, że nie ma miejsca, w którym grubość tej skorupy nie przekraczałaby 7 km. Ponadto znane nam kontynenty – Afryka, Eurazja, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Antarktyda i Australia – są od siebie geologicznie oddalone. Zelandię oddziela od Australii głęboki na 3600 m, sięgający skorupy ocea­nicznej Rów Cato.

Tłumaczyła Karolina Iwaszkiewicz

Zamów prenumeratę cyfrową

Z ostatniej chwili!

U nas masz trzy bezpłatne artykuły do przeczytania w tym miesiącu. To pierwszy z nich. Może jednak już teraz warto zastanowić się nad naszą niedrogą prenumeratą cyfrową, by mieć pewność, że żaden limit Cię nie zaskoczy?

Tekst pochodzi z serwisu Bigthink.com i został przeredagowany przez redakcję „Przekroju”.

Data publikacji:

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!