Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 7 „Przekrojowych” tekstów oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową

Nauka

Czytaj
Pseudonaukowe odkrycia
Prawdziwa historia fake newsów

Pseudonaukowe odkrycia

Do czytania / nauka
Wszyscy chcemy poznać i dowiedzieć się więcej, niż są nam w stanie zaoferować nudni naukowcy – twardo stąpający po ziemi, kurczowo trzymający się faktów i dowodów. To jednak prosta droga do wejścia na autostradę do pseudonaukowego piekła! O „gigancie z Cardiff” i „człowieku z Piltdown” w kolejnym odcinku „Prawdziwej historii fake newsów” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Natura jest radośnie złośliwa

Natura jest radośnie złośliwa

Do czytania / nauka
Podczas studiów wyobrażaliśmy sobie geny jak w tym wierszyku Juliana Tuwima: „Murarz domy buduje/Krawiec szyje ubrania”. Tymczasem gen produkuje często więcej niż jedno białko – te białka zaś oddziałują ze sobą. W związku z tym białko, które wpływa na kolor skóry, może wpływać też na coś innego. Jeśli zmienilibyśmy gen, który wpływa na metabolizm, bo chcemy być piękni i smukli, możemy też wpłynąć na inne rzeczy. Tak jak ze zmodyfikowaną genetycznie, wybitnie inteligentną myszką, która była bardzo wrażliwa na ból. Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić efektów manipulacji w naszych genach. Na całe szczęście! – mówi Ewa Bartnik z Instytutu Genetyki i Biotechnologii, profesor nauk biologicznych, popularyzatorka nauki. Rozmawia Agnieszka Drotkiewicz
Czytaj
Dobry pretekst do wojny
Prawdziwa historia fake newsów

Dobry pretekst do wojny

Do czytania / nauka
Historia zna wiele przypadków, gdy za pomocą prowokacji i tajnych operacji – określanych dziś jako akcje przeprowadzane „pod fałszywą flagą” – powstają i rozprzestrzeniają się wiadomości wielce użyteczne dla propagandy kraju, który właśnie prze do wojny. Pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Hejt na Marię Antoninę
Prawdziwa historia fake newsów

Hejt na Marię Antoninę

Do czytania / nauka
Królowa Francji, żona Ludwika XVI, stała się ofiarą jednej z największych hejterskich kampanii w dziejach. To m.in. w efekcie kolejnych „fake newsów” koncentrujących się wokół jej osoby wybuchła we Francji rewolucja. O Marii Antoninie pisze Adam Węgłowski
Czytaj
Google prawdę ci powie – Zwierzęta
Google prawdę ci powie

Google prawdę ci powie – Zwierzęta

Do czytania / nauka
Ile skrzydeł ma motyl? Ile palców ma koń? Jak pozbyć się komarów? Dlaczego pandy są zagrożone? Jaki kolor ma głodna pluskwa? Najczęściej wpisywane w wyszukiwarkę Google’a (albo wypowiadane na głos) pytania „Przekrój” postanowił zadać żywym ludziom. Komuś, kogo w zamierzchłych czasach nazywano autorytetami bądź ekspertami. Na początek pytania internautów o zwierzęta. Pytał i odpowiedzi słuchał Jacek Stawiany

Czytaj
Mordercy niewiniątek
Prawdziwa historia fake newsów

Mordercy niewiniątek

Do czytania / nauka
O Żydach, mordzie rytualnym oraz „Protokołach Mędrców Syjonu” w kolejnej odsłonie cyklu „Prawdziwej historii fake newsów” pisze Adam Węgłowski
Czytaj
Rocznica miesiąca – 23 kwietnia 1564
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca – 23 kwietnia 1564

Do czytania / nauka
W angielskim Stratford-upon-Avon rodzi się William Szekspir. A przynajmniej tak się przyjmuje. Niepozbawione sensu wydaje się zatem pytanie, czy to na pewno człowiek urodzony 23 kwietnia 1564 r. był autorem wszystkich przypisywanych mu prawie 40 sztuk i półtorej setki sonetów? Pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Agenda katastrofisty – 2/2019
Agenda katastrofisty

Agenda katastrofisty – 2/2019
czyli wszystko może mieć straszne skutki

Kwartalnik / nauka
1 czerwca 4000 r. p.n.e. w okolicach dzisiejszej ukraińskiej Derejewki nad Dnieprem udomowiony zostaje pierwszy koń. O tej i innych historycznych ciekawostkach pisze Adam Węgłowski
Czytaj
Czy pogoda pod psem? – 02/2019
Czy pogoda pod psem?

Czy pogoda pod psem? – 02/2019

Kwartalnik / nauka
Jakiej pogody możemy się spodziewać tej wiosny? Sprawdza Michał Brennek

Czytaj
Droga przez tęczę

Droga przez tęczę

Kwartalnik / nauka
Wszystko, co chcieliście wiedzieć o tęczy, ale baliście się zapytać. Narysował Marek Raczkowski, napisał Łukasz Kaniewski
Czytaj
Uparty jak mózg

Uparty jak mózg

Kwartalnik / nauka
Kiedy umysł ludzki już w coś uwierzy, trudno go od tego odciągnąć – fakty i logiczna argumentacja na wiele się nie zdadzą. Dodajmy do tego wybiórczą pamięć pełną nieprawdziwych wspomnień i już mamy naszkicowany portret psychologiczny homo sapiens, czyli człowieka rozumnego. Pisze Miłada Jędrysik

Czytaj
Zagajnik – 2/2019
zagajnik

Zagajnik – 2/2019

Kwartalnik / nauka
O rozmnażaniu wegetatywnym, wiosennym koszeniu trawy, czosnku niedźwiedzim i ksylitolu pisze w kolejnej odsłonie „Zagajnika” Łukasz Łuczaj
Czytaj
Rozterki elektronu

Rozterki elektronu

Kwartalnik / nauka
Krótki rzut oka na życie wewnętrzne cząstek elementarnych. Łukasz Lamża

Czytaj
Najstarszy lekarz świata

Najstarszy lekarz świata

Kwartalnik / nauka
Cóż, że oszuka, jeżeli pomoże! January Weiner
Czytaj
Mieszkamy wewnątrz Słońca

Mieszkamy wewnątrz Słońca

Kwartalnik / nauka
O pijanych fotonach i słuchaniu słonecznych pomruków z doktorem Pawłem Presiem, astronomem z Uniwersytetu Wrocławskiego, rozmawia Jan Pelczar

Czytaj
Świetlisko

Świetlisko

Kwartalnik / nauka
Na wszystko inne nasze oczy i ich liście są ślepe. Urszula Zajączkowska
Czytaj
Ciemności już nie kryją ziemi

Ciemności już nie kryją ziemi

Kwartalnik / nauka
Nadmiar światła zaburza funkcjonowanie nie tylko ludzi, lecz także zwierząt i roślin. Aby żyć, tak samo jak światła potrzebujemy ciemności. Pisze Agnieszka Fiedorowicz

Czytaj
Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 2/2019
kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego

Kosmiczne różności Łukasza Kaniewskiego – 2/2019

Kwartalnik / nauka
Czy zazdrościć fotonom? Czym są białe dziury (jeśli są) odpowiada Łukasz Kaniewski
Czytaj
W świetle siła

W świetle siła

Kwartalnik / nauka
To ono ogrzewa powietrze i oceany, umożliwia roślinom fotosyntezę, zwierzętom gwarantuje pożywienie. Można też z niego pozyskać prąd elektryczny, ale do niedawna było to piekielnie trudne. O Słońcu, wokół którego kręci się wszystko na Ziemi, opowiada Andrzej Krajewski

Czytaj
Czarna legenda Hiszpanów
Prawdziwa historia fake newsów

Czarna legenda Hiszpanów

Do czytania / nauka
Konkwistadorzy rozpowiadali kłamstwa i półprawdy o Indianach, ale z drugiej strony – sami też padali ofiarą „fake newsów”, tyle że indiańskich! Do poznania plotek o Hiszpanii zaprasza Adam Węgłowski
Czytaj
Zrób z wroga wampira!
Prawdziwa historia fake newsów

Zrób z wroga wampira!

Do czytania / nauka
W kolejnej odsłonie fake newsów historyczny horror przedstawia Adam Węgłowski

Czytaj
Dziewuchy, wiecznie dziewice
Darwin na haju

Dziewuchy, wiecznie dziewice

Do czytania / nauka
Wrotki bdelloidalne to same dziewczyny. Od 85 mln lat nikt nie spotkał wśród nich żadnego wrotkowatego faceta. Nie tylko zdają się za nimi nie tęsknić, ale też świetnie sobie z tym radzą. Jak wiemy, brak facetów i brak seksu to zupełnie inne sprawy, a wrotkowe dziewuchy to wieczne, szczęśliwe dziewice – w czwartej odsłonie cyklu pisze Mikołaj Golachowski
Czytaj
Pajęczyna z Krzyżakami
Prawdziwa historia fake newsów

Pajęczyna z Krzyżakami

Do czytania / nauka
W czasach bez zdjęć i gazet, za to pełnych zabobonów i wiary w cuda, miały wzięcie rozmaite banialuki. Kolejny odcinek z cyklu „Prawdziwa historia fake newsów” przedstawia Adam Węgłowski

Czytaj
Rocznica miesiąca – 29 marca 1857
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca – 29 marca 1857

Do czytania / nauka
Brytyjczycy bezmyślnie doprowadzają w Indiach do rebelii, w której zjednoczą przeciw sobie muzułmanów i hinduistów. A wszystko z powodu… tłuszczu – marcową rocznicę opisuje Adam Węgłowski
Czytaj
Magiczny świat średniowiecza
Prawdziwa historia fake newsów

Magiczny świat średniowiecza

Do czytania / nauka
Od dawien dawna opowiadano w Europie cuda o innych rejonach świata. Średniowieczni autorzy z dużą pewnością siebie informowali o dalekich afrykańskich i azjatyckich krajach pełnych dziwów natury. O kolejnych „fake newsach” opowiada Adam Węgłowski

Czytaj
Fałszerze z Cezarei
Prawdziwa historia fake newsów

Fałszerze z Cezarei

Do czytania / nauka
W początkach chrześcijaństwa wyznawcy nowej religii wielokrotnie padali ofiarami plotek i ówczesnych fake newsów. Wyśmiewano ich, że czczą osła, nazywano ateistami (bo nie oddają czci bogom z rzymskiego panteonu) itp. Typowa mowa nienawiści zmieszana z plotkami. Czasy jednak się zmieniały i chrześcijanie też nauczyli się korzystać z „fake newsów”! Adam Węgłowski
Czytaj
Rzymska szkoła prawdy
Prawdziwa historia fake newsów

Rzymska szkoła prawdy

Do czytania / nauka
Starożytni Rzymianie byli w walce politycznej bezwzględni. Z lubością obrzucali rywali kalumniami. O rzymskich „fake newsach” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Pura vida
Darwin na haju

Pura vida

Do czytania / nauka
W Kostaryce najpopularniejszy zwrot to „pura vida”, czyli „czyste, dobre życie”. Tak mieszkańcy tego kraju się witają, żegnają, pozdrawiają i tak sobie dziękują. Nieniepokojone leniwce są dla mnie żywą ilustracją tej maksymy – w trzecim odcinku cyklu „Darwin na haju” pisze Mikołaj Golachowski
Czytaj
Starożytne fakty i mity
Prawdziwa historia fake newsów

Starożytne fakty i mity

Do czytania / nauka
„Fake newsy” to wieści zmyślone lub zmanipulowane, mające zdezinformować odbiorcę. Nie są wynalazkiem naszej epoki. Istniały i w zamierzchłych czasach, gdy nie było Internetu i serwisów społecznościowych, ale pisano tendencyjne kroniki, wykuwano propagandowe inskrypcje, a swoje robiła też stugębna plotka. Zmieniano rzeczywistość, przepisywano na nowo historię. O bitwie pod Kadesz, Herodocie oraz śmierci Aleksandra Wielkiego w swoim nowym cyklu pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Rocznica miesiąca – 6 lutego 1936
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca – 6 lutego 1936

Do czytania / nauka
Podczas zimowych igrzysk olimpijskich Hitlerowi udało się przekonać świat, że jego Niemcy to normalny, cywilizowany kraj. O wydarzeniach sprzed ponad 80 lat w kolejnym odcinku cyklu „Rocznica miesiąca” pisze Adam Węgłowski
Czytaj
Karol Jaroszyński: sponsor cara
Polonia dla bogaczy

Karol Jaroszyński: sponsor cara

Do czytania / nauka
Karol Jaroszyński, urodzony ryzykant, w kluczowym momencie kariery postawił swoje miliony przeciw bolszewikom i chciał uratować cara Mikołaja II. Sylwetkę ostatniego już bohatera cyklu „Polonia dla bogaczy” przypomina Adam Węgłowski

Czytaj
Izrael Poznański: król bawełny z ziemi obiecanej
Polonia dla bogaczy

Izrael Poznański: król bawełny z ziemi obiecanej

Do czytania / nauka
Izrael Poznański nie był osobą zbyt wszechstronnie wykształconą i wyrafinowaną, ale głowę do interesów miał jak mało kto. Kolejną odsłonę cyklu „Polonia dla bogaczy” prezentuje Adam Węgłowski
Czytaj
Jan Gotlib Bloch: król kolei
Polonia dla bogaczy

Jan Gotlib Bloch: król kolei

Do czytania / nauka
Był przykładem kariery od pucybuta do milionera. Nazywano go królem kolei i… apostołem pokoju. Dosyć to niezwykłe określenie jak na milionera. Jednakże Bloch był po prostu bogaczem nietuzinkowym, o którym w najnowszej części cyklu „Polonia dla bogaczy” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Kronenberg, czyli „biały bankier”
Polonia dla bogaczy

Kronenberg, czyli „biały bankier”

Do czytania / nauka
O imperium Kronenbergów, z którego dziś nie zostało właściwie już nic, pisze w kolejnej odsłonie cyklu „Polonia dla bogaczy” Adam Węgłowski
Czytaj
Rocznica miesiąca: 31 stycznia 1863
Rocznica miesiąca

Rocznica miesiąca: 31 stycznia 1863

Do czytania / nauka
35-letni francuski pisarz Juliusz Verne wydaje swoją debiutancką powieść „Pięć tygodni w balonie”. To będzie bestseller, który zmieni świat. Adam Węgłowski

Czytaj
Pac: wart pałaca
Polonia dla bogaczy

Pac: wart pałaca

Do czytania / nauka
Skąd się wzięło powiedzenie „Wart Pac pałaca, a pałac Paca”? To proste: nawiązuje ono do nazwiska jednego z polskich magnatów. O jakim zaś pałacu mowa? Tu sprawa jest już bardziej skomplikowana. Wyjaśnia Adam Węgłowski
Czytaj
Czartoryska: kobieta z królewską szkatułą
Polonia dla bogaczy

Czartoryska: kobieta z królewską szkatułą

Do czytania / nauka
„Piękną nigdy nie byłam, ale często bywałam ładną. Mam piękne oczy, a że się w nich wszystkie uczucia duszy malują – wyraz twarzy mojej bywa zajmujący”. Tak pisała o sobie 37-letnia Izabela Czartoryska (1746–1835), jedna z najważniejszych Polek tamtej epoki, o której w cyklu „Polonia dla bogaczy” pisze Adam Węgłowski

Czytaj
Tepper: wierzyciel króla Stasia
Polonia dla bogaczy

Tepper: wierzyciel króla Stasia

Do czytania / nauka
Ponoć księgi handlowe oprawiał w Anglii, a bieliznę prał w Paryżu. Nie żałował grosza na uczty, na które przychodził król Staś, który zadłużył się u niego na 11 mln złotych. Piotra Karola było na to wszystko stać, bo rodzinny majątek Tepperów wart był 65 mln! Kolejnego bohatera cyklu „Polonia dla bogaczy” przedstawia Adam Węgłowski
Czytaj
Więcej informacji, mniej zawstydzania

Więcej informacji, mniej zawstydzania

Do czytania / nauka
W sobotę w nocy zakończył się szczyt klimatyczny w Katowicach – COP24. O swoich wrażeniach z konferencji oraz o tym, co jej przebieg i wynik może oznaczać dla świata i Polski, pisze Urszula Kaczorowska

Czytaj
Stanisław Lubomirski: obłędnie bogaty
Polonia dla bogaczy

Stanisław Lubomirski: obłędnie bogaty

Do czytania / nauka
W młodości wykazał się zmysłem organizatorskim i wyglądał na dobrego gospodarza. Niestety, zaczął też hulać i warcholić. W ślad za kolejnymi urzędami i orderami nie szły jego zasługi dla państwa. Robił, co chciał, np. łupiąc kupców tatarskich, omal nie doprowadził do kolejnej wojny z Tatarami. Sylwetkę kolejnego bohatera cyklu „Polonia dla bogaczy” przedstawia Adam Węgłowski
okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

Czytaj
Między pieskami
’52
Numer 4/1952
Strona 10
Czytaj
Now plastyka francuska
’51
Numer 48/1951
Strona 11
Archiwum / Ilustracje
Czytaj
Sprawa Tola Szarleja
’51
Numer 29/1951
Strona 5
Archiwum / Proza
Czytaj
Przekrojowy Flirt Demokratyczny (gra towarzyska)
’56
Numer 14/1956
Strona 13
Archiwum / Rozrywka
Czytaj
Piosenki złodziejskie
’58
Numer 39/1958
Strona 6
Archiwum / Kultura
Czytaj
Bluzka biała w czarne paski
’59
Numer 10/1959
Strona 23
Archiwum / FOTOFOTOFOTOFOTO
Czytaj
Wynalazek Andrzeja Pawłowskiego: Kineformy
’57
Numer 8/1957
Strona 16
Archiwum / Film
Czytaj
Fellini od rysunków do filmu
’89
Numer 2/1989
Strona 19
Archiwum / Film
Czytaj
Okładka
’48
Numer 38/1948
Strona 1
Czytaj
Grotowski na weneckim Biennale
’75
Numer 46/1975
Strona 8
Archiwum / Kultura
Czytaj
Dramat na jeziorze
’60
Numer 4/1960
Strona 9
Archiwum / Sport
Czytaj
Gorzkie żale cykorii
’53
Numer 18/1953
Strona 16
Archiwum / Rozmaitości [2]
Czytaj
Budka telefoniczna
’51
Numer 32/1951
Strona 16
Archiwum / Rozmaitości [2]
Czytaj
Tak wygląda kierowca samochodowy w oczach:
’54
Numer 22/1954
Strona 10
Czytaj
Zabójstwo Kennedy'ego
’63
Numer 48/1963
Strona 1
Archiwum / Artykuł
Czytaj
Fryzura też określa człowieka
’88
Numer 52/1988
Strona 21
Czytaj
Gęś
’64
Numer 11/1964
Strona 9
Archiwum / Rysunek
Czytaj
Lucynka się odchudza
’55
Numer 9/1955
Strona 12
Czytaj
"Gwiezdne wojny"
’79
Numer 17/1979
Strona 20
Archiwum / Listy o filmie
Czytaj
To było jednak samobójstwo. O śmierci Hemingwaya
’61
Numer 33/1961
Strona 7
Archiwum / Społeczeństwo
Czytaj
Posiedzenie delegatek komitetów blokowych w sprawie deratyzacji
’53
Numer 47/1953
Strona 16
Archiwum / Rozmaitości [2]
Czytaj
Mały Boży clown
’98
Numer 2786/1998
Strona 34
Archiwum / Artykuł
Czytaj
Fotel bujany
’54
Numer 41/1954
Strona 16
Archiwum / Rozmaitości [2]
Czytaj
Jim i nieboszczyk
’96
Numer 15/1996
Strona 38
Archiwum / Proza
Czytaj
Psy w srebrnych falach
’53
Numer 39/1953
Strona 14
Archiwum / Poezja