Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Takiego numeru jeszcze nie było!

W zimowym „Przekroju” honorowym gościem jest szalona, nadprzyrodzona, wspaniała – ludzka wyobraźnia. Poza tym: szamanizm współczesny, starożytny i zwierzęcy. Jurodiwi i futuryści. Wstyd, który nas ogranicza, i ten drugi, który jest nam potrzebny. Rosja – ale ta prawdziwa. I specjalnie na nowy rok: żegnamy nawyki i szukamy ciszy w głowie.

Kup „Przekrój” na zimę!

196 stron do czytania przez trzy miesiące! „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do przeglądania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów i ciesz się lekturą – tylko tutaj w niższej cenie. Sprawdź!

Audio, wideo i foto na przekroj.pl

Zobacz
Ilu tak naprawdę masz przodków?

Ilu tak naprawdę masz przodków?

Media / Wideo
Załóżmy, że jedno pokolenie trwa 25–30 lat, zatem w okolicach 1810 r. żyło 128 osób, których jesteś bezpośrednim potomkiem. 128 osób zajmujących się swoimi sprawami, którym Ty ani razu nie przeszedłeś przez głowę. Ale geny każdego z nich są dzisiaj w tobie. Wideoesej Marcina Mossakowskiego.
Zobacz
Profesor Filutek, odc. 8

Profesor Filutek, odc. 8

Media / Wideo
My się zimy nie boimy.
Zobacz
Zatrzymanie

Zatrzymanie

Media / Foto
Prace Teresy Gierzyńskiej prezentowane podczas kameralnej wystawy w Gunia Nowik Gallery, która towarzyszy monograficznej prezentacji twórczości artystki w Zachęcie, pozwalają odczuć, jak fotografka nieustannie podejmuje wysiłek uwrażliwiania się na to, co wokół niej.
Zobacz
Zauroczenia

Zauroczenia

Media / Foto
W twórczości Agaty Wrońskiej często powraca wątek rzadkiej odmiany piękna, które najlepiej widać na styku rzeczywistości i fantazji. W pracach artystki regularnie pojawiają się jej znajomi. Ich postacie są zaszyfrowane w zmysłowej rzeczywistości i wyabstrahowane z kontekstu.
Zobacz
Oto czynię wszystko nowe ♫
Artykuł z Kwartalnika

Oto czynię wszystko nowe ♫

Media / Audio
Miał być prawnikiem, a został artystą. Największy przełom w życiu Kandinskiego dokonał się wtedy, gdy zrozumiał, że sztuka nie musi odwzorowywać przedmiotów, a mimo to pozostaje przesycona duchowością.
Zobacz
Czarnoksiężnik z krainy psychoanalizy ♫
Artykuł z Kwartalnika

Czarnoksiężnik z krainy psychoanalizy ♫

Media / Audio
Bruno Bettelheim, psychoterapeuta dziecięcy, chciał leczyć baśniami, troską i dobrocią. W jego szpitalu psychiatrycznym nie było krat w oknach, mali pacjenci mieli zdrowieć w miłej atmosferze, spokojnie wracać do sił. Opowieść o dobrym doktorze brzmi jak bajka. I kto wie – być może nią była.
Zobacz
Umysł zmyśla ♫
Artykuł z Kwartalnika

Umysł zmyśla ♫

Media / Audio
Wyobraźnia nie tylko jest podstawą myślenia o przyszłości, ale także bierze udział w przywoływaniu wspomnień. Innymi słowy, nikt nigdy nie może mieć całkowitej pewności, że to, co pamięta, zdarzyło się naprawdę. Potwierdzają to liczne badania, kryminalne śledztwa i jedna bezkompromisowa kognitywistka.
Zobacz
Obraz, jaki jest, (nie) każdy widzi ♫
Artykuł z Kwartalnika

Obraz, jaki jest, (nie) każdy widzi ♫

Media / Audio
Czy umiemy twórczo odczytywać obrazy, czy też wolimy doszukiwać się w nich tego jedynego zamysłu artysty, o którym do znudzenia mówiono nam w szkole? Porzućmy pseudowyobraźnię na rzecz wyobraźni buntowniczej.
Zobacz
Ekscentryzmy lady Lovelace ♫
Artykuł z Kwartalnika

Ekscentryzmy lady Lovelace ♫

Media / Audio
Nie pasowała do epoki, w której przyszło jej żyć. Wywoływała skandale obyczajowe i przegrywała duże sumy na wyścigach konnych. Widziała więcej niż współcześni jej wynalazcy, których wyprzedzała pomysłowością. Poznajcie Adę Lovelace, pierwszą programistkę w historii.
Zobacz
Ostatni zryw Lwa ♫
Artykuł z Kwartalnika

Ostatni zryw Lwa ♫

Media / Audio
Kiedy umarł, zgromadzeni ludzie szybko się rozeszli. W pokoju zostali jedynie zawiadowca stacji kolejowej oraz osobisty lekarz wielkiego pisarza, Duszan Makowicki. To on zamknął powieki Tołstoja, obwiązał chustką podbródek. A do kolejarza powiedział: „Nie pomogły ani miłość, ani przyjaźń, ani oddanie”.
Zobacz
Cicha noc ♫
Artykuł z Kwartalnika

Cicha noc ♫

Media / Audio
Cisza obrzędowa, cisza ochronna, cisza jako odzwierciedlenie Tamtego Świata. Relacja człowieka z ciszą ma długą i bogatą historię. Czy w hałasie współczesności można jeszcze do niej wrócić?
Zobacz
Doktor wilczur ♫
Artykuł z Kwartalnika

Doktor wilczur ♫

Media / Audio
Nie tylko małpy, nie tylko ssaki, ale także ptaki, a nawet owady potrafią leczyć swoje choroby oraz im zapobiegać. Niemądry człowiek im w tym przeszkadza, mądry zaś je podpatruje.
Zobacz
Z duchami za pan brat ♫
Artykuł z Kwartalnika

Z duchami za pan brat ♫

Media / Audio
Pod pewnymi względami na Kaszubach czas się zatrzymał. Wciąż możemy tu skorzystać z usług baby, która odczyni rzucony na nas urok. Albo obejrzeć taniec z obrazami świętych, a nawet poczuć obecność ducha…
Zobacz
Odloty starożytnych Greków ♫
Artykuł z Kwartalnika

Odloty starożytnych Greków ♫

Media / Audio
Autor słynnego twierdzenia matematycznego Pitagoras uprawiał wróżbiarstwo, mędrzec Epimenides z Krety był wieszczem, a filozof Empedokles potrafił wskrzeszać zmarłych. Czy to oznacza, że starożytna Grecja miała swoich szamanów?
Zobacz
Lodowe olbrzymy ♫
Artykuł z Kwartalnika

Lodowe olbrzymy ♫

Media / Audio
W zimnej wodzie nie wszystko się kurczy. Choć nie całkiem wiemy dlaczego (mamy tylko pewne podejrzenia), mieszkańcy polarnych mórz są często znacznie więksi od swoich umiarkowanych krewniaków.
Zobacz
Drzewa umierają dwa razy ♫
Artykuł z Kwartalnika

Drzewa umierają dwa razy ♫

Media / Audio
Umieranie nie zawsze musi wyglądać podobnie – zwierzęta i rośliny rozgrywają to zupełnie inaczej, tak jak zupełnie inaczej żyją.
Zobacz
Dobrowolnie się tu nie przyjeżdża ♫
Artykuł z Kwartalnika

Dobrowolnie się tu nie przyjeżdża ♫

Media / Audio
„Dlaczego trzymasz psa i koguta na uwięzi?” – spytał Antoni Czechow jednego ze swoich rozmówców podczas trzymiesięcznego pobytu na nieznanej wtedy powszechnie rosyjskiej wyspie. „U nas, na Sachalinie, wszystko na łańcuchu” – odparł gospodarz.
Zobacz
Piękny, smutny kraj
Zdjęcia z kwartalnika

Piękny, smutny kraj

Media / Foto
Bezkresna biel, wielka pustka – Rosja na fotografiach Rafała Milacha wygląda, jakby zastygła we śnie.
Zobacz
Święta głupota ♫
Artykuł z Kwartalnika

Święta głupota ♫

Media / Audio
Jurodiwi – rosyjscy boży szaleńcy, którym wolno było obrażać nawet cara. „Święci nietypowi” nieznani innym religiom świata. Wywoływali dyskomfort u zwykłych obywateli, a siebie narażali na skrajne temperatury i ból oraz skazywali na życie poza społecznościami.
Zobacz
Szamanizm XXI wieku ♫
Artykuł z Kwartalnika

Szamanizm XXI wieku ♫

Media / Audio
Syberyjska duchowość, nielegalna w ZSRR i odradzająca się od czasu jego upadku, wciąż jest niechętnie widziana przez rosyjską wierchuszkę. Sytuacji nie ułatwiają wewnętrzne spory: podczas gdy jednym szamanom duchy podpowiadają, by iść z duchem czasów, to drugim – żeby iść na Moskwę.
Zobacz
Najbardziej śmiercionośne stworzenie na Ziemi – Bakteriofag
Kurzgesagt

Najbardziej śmiercionośne stworzenie na Ziemi – Bakteriofag

Media / Wideo
Wojna szaleje od miliardów lat, zabijając biliony każdego dnia, a my nawet nie zauważamy. W tej wojnie bierze udział jedno z najbardziej śmiercionośnych stworzeń na naszej planecie – bakteriofag.
Zobacz
Nie ludzkie zachwyty ♫
Artykuł z Kwartalnika

Nie ludzkie zachwyty ♫

Media / Audio
Może widzieliście w Internecie zdjęcie przedstawiające parę zaprzyjaźnionych pingwinów małych, które wieczorami spotykają się, by płetwa w płetwę podziwiać światła Melbourne odbijające się w morzu? Muszę przyznać, że w pierwszej chwili zareagowałem na tę fotografię sceptycznie. Ale czy słusznie? Czy tylko ludzie zdolni są do zachwytu?
Zobacz
Nie zadzieraj z marzycielką ♫
Artykuł z Kwartalnika

Nie zadzieraj z marzycielką ♫

Media / Audio
W jakim świecie chcecie żyć? – pyta Mariana Mazzucato, ekonomistka rewolucjonistka. Przypomina rządzącym, że to oni decydują, a nie wielki biznes. I uparcie twierdzi, że od zysków zawsze były i zawsze będą ważniejsze poczucie misji, odwaga i wyobraźnia.
Zobacz
Profesor Filutek, odc. 5

Profesor Filutek, odc. 5

Media / Wideo
Na spacerze.
Zobacz
Czy rzeczywistość jest rzeczywista? Argument Symulacji
Kurzgesagt

Czy rzeczywistość jest rzeczywista? Argument Symulacji

Media / Wideo
W przyszłości możliwym może stać się zasymulowanie całego wszechświata. Ale jeżeli istnieje taka opcja, to skąd możemy mieć pewność, że to już się nie wydarzyło?
Zobacz
„Na tapczanie siedzi Lem” – jak życie Stanisława Lema odbijało się w jego twórczości, mówi Agnieszka Gajewska, odc. 5 ♫
Rok Lema

„Na tapczanie siedzi Lem” – jak życie Stanisława Lema odbijało się w jego twórczości, mówi Agnieszka Gajewska, odc. 5 ♫

Media / Audio
W nowym odcinku cyklu „Na tapczanie siedzi Lem” literaturoznawczyni Agnieszka Gajewska opowiada, jak biograficzne doświadczenia wpłynęły na twórczość mistrza science fiction i dlaczego niesprzyjająca sytuacja w Polsce była powodem jego blokad twórczych.
Zobacz
Jak wyglądają kosmiczne cywilizacje? Skala Kardasheva
Kurzgesagt

Jak wyglądają kosmiczne cywilizacje? Skala Kardasheva

Media / Wideo
Obserwowalny Wszechświat to duży obszar, który istnieje od ponad 13 miliardów lat. Naszą galaktykę macierzystą otacza do dwóch bilionów galaktyk składających się z około 20 000 miliardów gwiazd. W samej Drodze Mlecznej naukowcy zakładają, że znajduje się około 40 miliardów planet podobnych do Ziemi w ekosferze swoich gwiazd. Patrząc na te liczby, trudno sobie wyobrazić, że nie ma tam nikogo.
Zobacz
Przygody Stanisława z Łodzi, odc. 10

Przygody Stanisława z Łodzi, odc. 10

Media / Wideo
Przy komputerze.
Zobacz
Czym jest życie? Czy śmierć istnieje?
Kurzgesagt

Czym jest życie? Czy śmierć istnieje?

Media / Wideo
Jaka jest różnica między tobą a skałą? To pytanie wydaje się łatwe a nawet głupie, ale nawet najmądrzejsi ludzie na Ziemi nie wiedzą, gdzie postawić granicę między żyjącymi a martwymi rzeczami. Rodzi to niewyobrażalne komplikacje. Czym, tak właściwie, jest życie? Czy śmierć naprawdę istnieje? Spróbujmy razem rzucić na to okiem.
Zobacz
Kosmos na fali ♫
Artykuł z Kwartalnika

Kosmos na fali ♫

Media / Audio
W 1915 r. Einstein przewidział istnienie fal grawitacyjnych. Sto lat później naukowcom udało się je w końcu zaobserwować. Czym są i dlaczego to odkrycie jest takie ważne, wyjaśnia Piotr Stankiewicz.
Zobacz
Asana jak Malina ♫
Artykuł z Kwartalnika

Asana jak Malina ♫

Media / Audio
Jogi nauczyła się sama z książek i jako pierwsza w Polsce ją propagowała. Gdy napisała „Hatha jogę dla wszystkich”, pozycje lotosu i psa z głową w dół wkroczyły do bloków z wielkiej płyty. Poznajcie Malinę Michalską.
Zobacz
Profesor Filutek, odc. 12

Profesor Filutek, odc. 12

Media / Wideo
Odcinek na poddaszu.
Zobacz
„Na tapczanie siedzi Lem” – o związkach mistrza z filmem opowiada autor fantasy, Piotr Górski, odc. 4 ♫
Rok Lema

„Na tapczanie siedzi Lem” – o związkach mistrza z filmem opowiada autor fantasy, Piotr Górski, odc. 4 ♫

Media / Audio
Czy Lem odnalazł się w wielkiej machinie kinematografii? Jak układała się współpraca z Wajdą i Tarkowskim? Posłuchajcie! Gościem kolejnego odcinka lemowskiego podcastu jest Piotr Górski.
Zobacz
Co działo się przed historią? Pochodzenie ludzkości
Kurzgesagt

Co działo się przed historią? Pochodzenie ludzkości

Media / Wideo
Ludzie. Jesteśmy już od jakiegoś czasu. Kiedy myślimy o naszej przeszłości, myślimy o starożytnych cywilizacjach, piramidach i tego typu rzeczach. Ale to tylko maleńka, maleńka część naszej historii.
Zobacz
Przygody Stanisława z Łodzi, odc. 2

Przygody Stanisława z Łodzi, odc. 2

Media / Wideo
Stanisław w szponach genderu.
Zobacz
Profesor Filutek, odc. 19

Profesor Filutek, odc. 19

Media / Wideo
Zacieranie śladów.
Zobacz
Wszystkie imperia upadną

Wszystkie imperia upadną

Media / Foto
„Zostaną po nas resztki, ślady myśli i potrzeb. W zdjęciach, które robię, szukam sposobu na to, jak taki stan rzeczy zaakceptować, jak się tą myślą wzmocnić, jak przepracować w sobie żałobę po sobie” – mówi autor fotografii z serii „Wszystkie imperia upadną” Łukasz Rusznica
Zobacz
Profesor Filutek, odc. 13

Profesor Filutek, odc. 13

Media / Wideo
Odcinek z cebulą.
Zobacz
Festiwal czasu wolnego Laba 2021

Festiwal czasu wolnego Laba 2021

Media / Wideo
Zapraszamy do obejrzenia krótkiej relacji z Festiwalu LABA, który odbył się w dniach 4–5 września.
Zobacz
Jak Arne zasiał ziarno ♫
Artykuł z Kwartalnika

Jak Arne zasiał ziarno ♫

Media / Audio
Arne Næss, norweski filozof, stworzył pojęcie głębokiej ekologii. Już pół wieku temu pisał, że antropocentryzm musi odejść. Zaproponował lepiej urządzony świat, w którym wszystkie formy życia mają równe prawa. Jak na to wpadł?
Zobacz
Psylocynacje ♫
Artykuł z Kwartalnika

Psylocynacje ♫

Media / Audio
Grzyby o psychoaktywnej mocy to bardzo mała część królestwa Fungi, ale ich „symbiotyczna” relacja z człowiekiem stawia je w centrum dyskusji na temat pochodzenia i przyszłości naszego gatunku oraz planety.
Zobacz
Wiedzieć pięknie ♫
Artykuł z Kwartalnika

Wiedzieć pięknie ♫

Media / Audio
Co będzie, kiedy naukę połączymy ze sztuką? Dzieła zyskają nowy wymiar, a liczby ukażą swój wdzięk. Nurt art & science cieszy się dziś coraz większą popularnością.
Zobacz
Metafory natury ♫
Artykuł z Kwartalnika

Metafory natury ♫

Media / Audio
Kiedy wieki temu uznaliśmy, że umysł, język i kultura przynależą tylko nam, zamknęliśmy się na pozaludzkie doświadczenie i wiedzę. A gdyby wreszcie zerwać z dawnym, kartezjańskim podziałem świata: my i cała reszta? O pozaludzkich sposobach komunikacji pisze Julia Fiedorczuk
Zobacz
Buk nie umarł! ♫
Artykuł z Kwartalnika

Buk nie umarł! ♫

Media / Audio
Razem z innymi bukami tworzy buczynę, która nierzadko strzeże lasu przed lawinami i uderzeniami wiatru. Szkoda, że nie przed Lasami Państwowymi.
Zobacz
Czas czułości. Rozmowa z Ece Temelkuran ♫
Artykuł z Kwartalnika

Czas czułości. Rozmowa z Ece Temelkuran ♫

Media / Audio
Wiara w to, że na zło i agresję trzeba odpowiadać dobrem, nie bierze się z naiwności, lecz z doświadczenia. Wywiad z turecką pisarką Ece Tumelkuran – nie tylko o potrzebie zmiany sposobu uprawiania polityki – przeprowadziła
Zobacz
Planeta wolnych wiosek ♫
Artykuł z Kwartalnika

Planeta wolnych wiosek ♫

Media / Audio
Na spotkania z przedstawicielami globalnego imperium przychodził w sandałach, okryty pasem ręcznie tkanej bawełny. Mówił, że Indie mają dość ziemi, by nakarmić i ubrać swoich obywateli. Nie ufał masowej produkcji i globalizacji. Wierzył w samodzielność małych wspólnot, w ekonomię pozbawioną chciwości i przemocy. Co dziś radziłby nam Mahatma Gandhi?
Zobacz
Zaorać kapitalizm ♫
Artykuł z Kwartalnika

Zaorać kapitalizm ♫

Media / Audio
Antykapitalizm ma długą tradycję i różne oblicza. Praca na roli także. Łączy je John Seymour – „ojciec samowystarczalności”.
Zobacz
Wyboista droga ♫
Artykuł z Kwartalnika

Wyboista droga ♫

Media / Audio
Dojrzałość jest wędrówką. Przypomina podróż duchową, którą odbył bohater „Boskiej komedii” Dantego. O tym, jak niełatwa to droga, mówi
Zobacz
Ogień potrzebuje powietrza ♫
Artykuł z Kwartalnika

Ogień potrzebuje powietrza ♫

Media / Audio
Nawet tragiczne wydarzenia możemy spróbować obrócić na naszą korzyść. Ona wie o tym wyjątkowo dużo – jej rodzice odbudowali swój świat po doświadczeniach wojny i Holokaustu. Sylwetkę Esther Perel przedstawia Agnieszka Drotkiewicz
Zobacz
Podloty i podlotki, czyli co się należy zwierzęcej młodzieży ♫
Artykuł z Kwartalnika

Podloty i podlotki, czyli co się należy zwierzęcej młodzieży ♫

Media / Audio
Co zwierzęta dostają od rodziców? Jedne pożywienie, drugie umiejętności i wiedzę, jeszcze inne wsparcie emocjonalne – jak szympansy, których dorosłe samce w ciężkich chwilach szukają pociechy w ramionach mamy. Pisze Mikołaj Golachowski.
Zobacz
Dom ♫
Artykuł z Kwartalnika

Dom ♫

Media / Audio
Niegdyś wierzono, że piec i strych zamieszkują demony, o które należy dbać. Dom żył, a także umierał wraz z człowiekiem. I był odzwierciedleniem kosmosu. Pisze Ewa Pluta
Zobacz
Dom otwarty, dom wędrowny ♫
Artykuł z Kwartalnika

Dom otwarty, dom wędrowny ♫

Media / Audio
Może nie mieć ścian, a wibrować życiem. Albo odwrotnie – solidnymi murami chronić letarg. O tym, jak mieszkają najubożsi z ubogich i jak to jest nie mieć swojego miejsca na Ziemi, pisze Paulina Wilk.
Zobacz
Matka jest domem ♫
Artykuł z Kwartalnika

Matka jest domem ♫

Media / Audio
Matczyzna to emocjonalna i cielesna przestrzeń, która pojawia się w życiu o wiele wcześniej niż ojczyzna. Nasze skojarzenia smakowe są nierozerwalnie związane właśnie z nią. Pisze Renata Lis.
Zobacz
Bez ruchu ani rusz ♫
Artykuł z Kwartalnika

Bez ruchu ani rusz ♫

Media / Audio
Kąpiele wietrzne i słoneczne, spacerowanie boso, dieta wegetariańska, hartowanie zimną wodą… Apolinary Tarnawski, który w XIX w. założył prywatne sanatorium w Kosowie, wiedział, co zrobić, by Polacy byli zdrowsi i bardziej dziarscy. Pisze Ewa Pawlik.
Zobacz
A to mata! ♫
Artykuł z Kwartalnika

A to mata! ♫

Media / Audio
Połóż się i spokojnie oddychaj, a reszta zrobi się sama. Krótka sesja na macie najeżonej kolcami sprawi, że poczujesz się lepiej. Namawia Sylwia Niemczyk.
Zobacz
Żywioły dla duszy ♫
Artykuł z Kwartalnika

Żywioły dla duszy ♫

Media / Audio
Ziemia, woda, ogień, powietrze i przestrzeń. Tych pięć żywiołów natury jest według tybetańskiej kultury istotą wszystkiego. Procesy, które między nimi zachodzą, tworzą wszechświat – i nasze życie.
Zobacz
Z grzybami w komitywie! ♫
Artykuł z Kwartalnika

Z grzybami w komitywie! ♫

Media / Audio
Czy grzyby mogą naprawiać ekosystemy, ratować pszczoły i „zjadać” toksyczne odpady? Świetnie radziły sobie na naszej planecie podczas kolejnych katastrof, niestraszne im nawet promieniowanie radioaktywne. O ich supermocy pisze Łukasz Nowacki.
Zobacz
Nasze małe wielkie drzewo ♫
Artykuł z Kwartalnika

Nasze małe wielkie drzewo ♫

Media / Audio
Na terenie skweru Strehla w Warszawie rośnie „Przekrojowy” buk. Tak! Zasadziliśmy go w 2019 r., a podczas festiwalu Laba 2021 czytaliśmy pod nim teksty z naszego kwartalnika.
Zobacz
Trójwymiarowe nic ♫
Artykuł z Kwartalnika

Trójwymiarowe nic ♫

Media / Audio
W świecie sztuki może się zdarzyć wszystko i jednocześnie nic zdarzyć się nie musi. Holografia to technika nieco przez artystów zapomniana. A szkoda. Pisze Stach Szabłowski.
Zobacz
Cyfrowy prekambr ♫
Artykuł z Kwartalnika

Cyfrowy prekambr ♫

Media / Audio
Wszystko już było. Internet, a nawet media społecznościowe. O komputerze na 2800 lamp i politykach, którzy mieszają się do technologii, pisze Andrzej Kula.
okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!