Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Zakwieciło, zabzyczało – wiosna!

W wiosennym „Przekroju” kwiaty, zapylacze, dużo miodu i jeszcze więcej wody. Z okazji wiosennych porządków piszemy sporo o ładzie i bałaganie. Zagłębiamy się w historię Celtów, a także przenosimy się w przyszłość i sprawdzamy, co świat – i nas – czeka już za jakiś czas. Do tego sporo rozmyślamy o nieśmiertelności i z uwagą pochylamy się nad (ludzką i nie tylko) uczciwością. ​​

Wiosenny „Przekrój” już jest!

Aż 220 stron do czytania przez trzy miesiące. „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do przeglądania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów i ciesz się lekturą – tylko tutaj w niższej cenie. Sprawdź!

Przekrój
W czasach kryzysu ekologicznego przesłanie nieustraszonej bohaterki Hayao Miyazakiego z filmu "Nausicaä ...
2020-03-20 10:00:00
uwaga na klimat
Nausicaä, zbawicielka Ziemi
Nausicaä, zbawicielka Ziemi

W czasach kryzysu ekologicznego przesłanie nieustraszonej bohaterki Hayao Miyazakiego z filmu Nausicaä z Doliny Wiatru stało się donioślejsze niż kiedykolwiek.

Czyta się 3 minuty

Od upadku społeczeństwa przemysłowego minęło tysiąc lat. Nastąpił powrót do feudalizmu, ludzkie osady są rzadko porozsiewane, większość powierzchni Ziemi pokrywa Morze Rozkładu, czyli gęsty toksyczny las, w którym powietrze jest tak silnie skażone, że bez specjalnej maski człowiek umiera po pięciu minutach.

W tym zatrutym środowisku żyją ohmu – gigantyczne stawonogi podobne do trylobitów. Z reguły są łagodne, ale kiedy zostają zaatakowane, ruszają gniewnie do zmasowanego ataku. Istnieje też dolina owiewana przez łagodne wiatry, dzięki czemu nie docierają tam zarodniki z lasu.

Mieszkańcami doliny rządzi mądry król. Ma on córkę imieniem Nausicaä. Poznajemy ją, gdy dzielnie przemierza Morze Rozkładu w ramach jednej ze swoich wypraw naukowych. Wszystkim żywym istotom, które spotyka na swojej drodze, okazuje szacunek. Zbiera próbki zarodników, trafia też na olbrzymi szkielet zewnętrzny ohmu. Jest zachwycona jego pięknem. Wie również, że znalezisko mogłoby się niezwykle przydać mieszkańcom jej osady. Nausicaä to doskonałe połączenie naukowczyni i przewodniczki duchowej. Andrew Osmond pisał, że pokojowe rozwiązanie wszystkich konfliktów przedstawionych w filmie jest możliwe, gdyż bohaterkę Miyazakiego łączy światła więź z naturą.

Zamów prenumeratę cyfrową

Z ostatniej chwili!

U nas masz trzy bezpłatne artykuły do przeczytania w tym miesiącu. To pierwszy z nich. Może jednak już teraz warto zastanowić się nad naszą niedrogą prenumeratą cyfrową, by mieć pewność, że żaden limit Cię nie zaskoczy?

Nausicaä to niesamowicie złożona postać. Jest oddana przyrodzie, na pierwszy rzut oka sprawia wrażenie disneyowskiej księżniczki, ale zarazem przejawia cechy kojarzone zwykle z męskimi bohaterami. W jednej ze scen bezwzględnie mści się na żołnierzach, którzy zaatakowali jej osadę i zabili starego ojca.

Parę chwil później w swojej tajnej kryjówce, gdzie hoduje rośliny z Morza Rozkładu, wybucha płaczem i tuląc się do Mistrza Yupy, wyznaje, że boi się własnego gniewu i tego, do czego może ją on doprowadzić. Przy całej swojej hardości, przy całym niepokornym duchu jest przede wszystkim pacyfistką. Dobrze rozumie, że planeta może zostać ocalona tylko, jeśli natura usunie skażenia spowodowane przez ludzi.

W obliczu obecnego kryzysu ekologicznego, gdy niektóre rządy nadal uparcie próbują umniejszać skalę problemu, przesłanie Nausicai staje się donioślejsze niż kiedykolwiek. W książce Law and Justice in Japanese Popular Culture: From Crime Fighting Robots to Duelling Pocket Monsters (Prawo i sprawiedliwość w japońskiej kulturze popularnej: od robotów walczących z przestępcami po kieszonkowe potwory) Thomas Giddens nazwał film Hayao Miyazakiego manifestem „radykalnej etyki ekologizmu”. Nausicaä z Doliny Wiatru to apel do całej ludzkości, abyśmy spróbowali znaleźć sposób na zrównoważone, trwałe współistnienie ze światem przyrody.

Nausicaä wierzy w łagodność i we współczucie. Nie zgadza się, by życiu zwierzęcia przypisywać mniejszą wartość niż życiu człowieka. Dzięki tej radykalnej filozofii wizja poddania natury gatunkowi ludzkiemu zostaje odrzucona. Rodzi się za to szansa wzajemnego zrozumienia ludzi (reprezentowanych głównie przez Nausicaę) i ohmu.

Nic zatem dziwnego, że film jest rekomendowany przez World Wild­life Fund, największą na świecie organizację pozarządową zajmującą się ochroną środowiska naturalnego i redukowaniem szkód wyrządzanych przez ludzkość. WWF ma nadzieję, że Nausicaä, „zielona bohaterka”, pomoże głosić ideę porozumienia między człowiekiem a przyrodą.

Przesłanie filmu jest dobitne również dzięki temu, że Miyazaki przywiązuje wagę do szczegółów. Miasta i osady kojarzą się ze średniowieczną Europą, natomiast flora z Morza Rozkładu przypomina lasy porastające Ziemię w okresie karbonu, a olbrzymie, budzące strach insekty przywodzą na myśl istoty, które władały na niebie, zanim pojawiło się ptactwo. Taki krajobraz przyszłej Ziemi uświadamia nam, jak mało znaczymy w obliczu makrocykliczności środowiska naturalnego.

Tworząc opowieść o świadomości ekologicznej i pacyfizmie, Miyazaki przedstawia nam bohaterkę, która z jednej strony jest zdolna do współczucia, a z drugiej umie twardo przeciwstawić się każdemu, kto próbuje zapewnić sobie lepszy status kosztem natury. Balansując między stanowczością a empatią, Nausicaä odkrywa swoją siłę. I właśnie dzięki temu staje się zbawicielką Ziemi.

 

Tłumaczył Jan Dzierzgowski

Tekst ukazał się w listopadzie 2019 r. na stronie Little White Lies.

Data publikacji:

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!