Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 3 „Przekrojowe” teksty oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową
Przekrój
Villa Toscana z widokiem na zamek piastowski. Brzmi śmiesznie, ale wcale nie wygląda groteskowo. Architektowi ...
2017-09-19 00:00:00

Dumna i piękna

zdjęcie: Zygmunt Borawski
Dumna i piękna
Dumna i piękna

Villa Toscana z widokiem na zamek piastowski. Brzmi śmiesznie, ale wcale nie wygląda groteskowo. Architektowi i zleceniodawcy udało się zrobić coś wyjątkowego, nie tworząc pastiszu. 

By ją dostrzec, trzeba przebrnąć przez tłum romskich wróżek, grupy fotografujących wszystko turystów, ustawione gęsto ogródki piwne i dostać się na sam środek kazimierskiego rynku, co zarówno w sezonie letnim, jak i poza nim stanowi nie lada wyzwanie. Ale jeśli się uda, wystarczy spojrzeć nieco wzwyż i między zamkiem a górą Trzech Krzyży pojawia się ona, dumna i piękna. Willa profesora Tadeusza Pruszkowskiego.

zdjęcie: Zygmunt Borawski
zdjęcie: Zygmunt Borawski

Przyjemność jest z przodu

Już w fazie projektu willa była kontrowersyjna. Ówczesny konserwator zabytków Kazimierza, Karol Sieciński, jej nie znosił. Błagał profesora Pruszkowskiego, by jej nie stawiał. Zniszczy krajobraz, zniszczy Kazimierz – mawiał. Za duża, zbyt masywna. I to na dodatek tutaj, obok zamku i pod basztą. Jednak Pruszkowski cieszył się zbyt dużym poparciem wśród dygnitarzy. Znał Marszałka, namalował  nawet jego portret. W końcu postawił na swoim. Konserwator przegrał. Niektórzy mówią, że Sieciński tak bardzo nienawidził willi, że do końca swoich dni wydrapywał ją z każdego zdjęcia. Stanisław Lorentz, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie w latach 1936–1982, postulował zaś po wojnie, by państwo dom wykupiło i natychmiast rozebrało.

Willę zaprojektował Lech Niemojewski, profesor Politechniki Warszawskiej, wspaniały dydaktyk i naukowiec. Człowiek, który w swoim życiu wybudował mało, ale cieszył się sporym szacunkiem w środowisku akademickim i nie tylko. Niemojewski postawił budynek monumentalny, jednak o wystudiowanych proporcjach. Na działce o powierzchni 7000 m² wybudowano prostopadłościan o płaskim dachu, wysoki na co najmniej 20 m. Z zewnątrz budynek wygląda na ogromny, ale – co dziwne – willa wcale nie jest duża. Na pytanie, ile ma powierzchni użytkowej, obecny właściciel odpowiedział krótko: „Nie wiem, nie liczyłem”. Oczywiście wszystko jest relatywne. Przy mieszkaniu M2 taka willa to zamek. Ale patrząc na to, jak jest masywna, człowiek wyobraża sobie, że w środku zmieściłby się spokojnie król ze swoją świtą. W rzeczywistości wszystkie pokoje sypialne są wąskie, mieszczą się w tylnej części bryły. Sprawiają wrażenie zbędnych. Jakby ktoś chciał powiedzieć, że nie dla mieszkania wybudowano ten dom. 

Prawdziwa przyjemność znajduje się z przodu. Dwa wysokie kamienne łuki wznoszą się na wysokość dwóch pięter. Nad nimi rozpościera się masywna ściana przebita tylko jednym małym otworem. Willę wieńczą rząd okien i stopniowo cofające się gzymsy okryte dachówką z palonej gliny. Za owym solidnym murem, na drugim piętrze, znajduje się pomieszczenie, które kubaturowo zajmuje prawie połowę willi – pracownia profesora Pruszkowskiego. To tu on i jego uczniowie przygotowywali obrazy na Wystawę Światową w Nowym Jorku w 1939 r. Wysoka na 8 m, z pięknym żebrowym żelbetowym stropem jest jednym z ładniejszych pomieszczeń, jakie stworzono w okolicy.

Zamów prenumeratę cyfrową

Z ostatniej chwili!

U nas masz trzy bezpłatne artykuły do przeczytania w tym miesiącu. To pierwszy z nich. Może jednak już teraz warto zastanowić się nad naszą niedrogą prenumeratą cyfrową, by mieć pewność, że żaden limit Cię nie zaskoczy?


Włoska willa nad Wisłą


Cały dom, w kwestii proporcji i zastosowanych form, ma w sobie coś z włoskich willi. Obecny właściciel, spadkobierca profesora, potwierdził źródło inspiracji. „Niemojewski i Pruszkowski mieli fioła na punkcie Toskanii. Często tam razem jeździli. Kochali tamtejszą architekturę. Właśnie coś takiego chodziło im po głowie, gdy budowali tę willę. Villa Toscana, ale nad Wisłą”. 

Villa Toscana z widokiem na zamek piastowski. Brzmi śmiesznie, ale wcale nie wygląda groteskowo. Architektowi i zleceniodawcy udało się zrobić coś wyjątkowego, nie tworząc pastiszu. Do budowy użyto lokalnej wapiennej skały oraz czerwonej cegły, którą później częściowo otynkowano. Dzięki temu dom idealnie wpasował się w pejzaż Kazimierza, doskonale widoczny z płaskiego dachu, na którym mieści się ogromny taras.

Panorama zapiera dech w piersiach: ruiny zamku i kościół farny, pierwsze zabudowy w Janowcu i odległa przeprawa promowa, zachodzące słońce i bujna zieleń. Widać też wspomniany już rynek oraz barwne tłumy. Entuzjaści robią zdjęcia, wróżki naciągają naiwnych, najmłodsi jedzą lody. Polska to piękny kraj. I z tej willi widać to najlepiej.
 

Data publikacji:

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!