Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Szanowni Państwo!

Wiele osób spośród naszych Czytelników i Czytelniczek wybiera tradycyjną drukowaną wersję kwartalnika, ale są także tacy, którzy coraz częściej korzystają z nośników elektronicznych. Dlatego wprowadzamy cyfrową wersję „Przekroju”. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty, w której ramach proponujemy nieograniczony dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań kwartalnika.

Ci z Państwa, którzy nie zdecydują się na prenumeratę, będą mieli do dyspozycji bezpłatnie 7 „Przekrojowych” tekstów oraz wszystkie rysunki Marka Raczkowskiego, krzyżówki, recenzje, ilustracje i archiwalne numery z lat 1945–2000. Zapraszamy do lektury!

wykup prenumeratę cyfrową
Przekrój
Reportaż „Głosy” o głośnym morderstwie popełnionym przez Polaka na wyspie Jersey został przekształcony ...
2019-03-23 23:59:00
Zbrodnia na ucho
„Głosy. Co słyszał morderca?”
Dionisios Sturis, Ewa Winnicka
„Głosy. Co słyszał morderca?”
Audioteka

Reportaż „Głosy” o głośnym morderstwie popełnionym przez Polaka na wyspie Jersey został przekształcony we wciągające słuchowisko. Oby tak brzmiała przyszłość audiobooków. 

Zaczynają autorzy – Ewa Winnicka i Dionisios Sturis, doświadczeni reporterzy, którzy w duecie podjęli się wyjaśnienia głębokich przyczyn makabrycznego morderstwa dokonanego przez Polaka na brytyjskiej wyspie. Czytają, jakby ze sobą rozmawiali, podając nam kolejne porcje opowieści. Porcje ułożone w precyzyjnie zaplanowany sposób, tak że napięcie narasta, ale coraz dokładniej rysują się także tło i okoliczności tragedii. Z każdym fragmentem nasza wiedza się powiększa, nie ma tu „pustych przebiegów”, żadnego informacyjnego czy krajobrazowego zbytku.

Głosy dwojga reporterów są jak wskazówki przewodników, którzy ze spokojem, dokładnością i merytoryczną starannością przeprowadzają słuchacza przez scenerię zbrodni, a także jej liczne znaczenia.

Słuchamy książki reporterskiej zaadaptowanej na serial audio, podzielony na odcinki, co czyni historię bardziej klarowną i wciągającą, ale także możliwą do przyjęcia. Ostatecznie materią, którą się tu zajmujemy, jest wstrząsająca i trudna do pojęcia zbrodnia. Była sierpniowa niedziela 2011 r., gdy po rodzinnym grillu polski imigrant użył dwóch noży, by zamordować sześć osób, w tym żonę, teścia i dwoje własnych dzieci. Ranił ofiary wielokrotnie. Zbrodnia zajęła zaledwie kilkanaście minut. Próba jej zrozumienia – znacznie dłużej i wymagała drobiazgowego reporterskiego śledztwa. Ponieważ sprawca był znany, policja i prokuratura nie musiały zgłębiać wielu okoliczności zdarzenia, spór w sądzie ograniczał się do rozróżnienia pomiędzy zabójstwem dokonanym przez niepoczytalnego mężczyznę (jak chciał adwokat oskarżonego) a morderstwem – zaplanowanym i będącym dziełem osoby umysłowo samodzielnej, przytomnej, jak starał się dowieść prokurator. Dyskusja w sądzie dotyczyła m.in. pytania o to, czy sprawca cierpiał na długotrwałą i ciężką depresję oraz czy słyszał tytułowe głosy – a więc czy cierpiał na psychozę.

Natomiast wszystko inne, odpowiedź na pytanie „co dzieje się w człowieku, że ostatecznie doprowadza go to do zamordowania najbliższych”, pozostawało niewiadomą. I to właśnie stało się przedmiotem dociekań Winnickiej i Sturisa. Obejrzeli pejzaż zbrodni dokładnie, wyprawili się w przeszłość i zbadali otoczenie społeczne. Sturis zna życie wyspowe, wcześniej pisał o wyspie Mann. Winnicka od lat bada zjawisko emigracji i polskie społeczności w Wielkiej Brytanii.

W audiobooku stopniowo do głosów dwojga autorów dołączają inne – aktorzy interpretują m.in. zeznania świadków lub nieżyjących krewnych, do tego dodane są części nagranych rozmów z członkami rodziny mordercy i ofiar, a także fragmenty wypowiedzi ekspertów sądowych, psychiatrów, znajomych zabójcy sprzed lat. Otrzymujemy więc mozaikę wypowiedzi, które stopniowo komplikują obraz. Panorama przyczyn i motywów mających prowadzić do dramatycznego finału staje się coraz bardziej zatłoczona, bogata w detale. A im konkretniej poznajemy ostatnie lata i dni życia sprawcy i zamordowanych, tym trudniej jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie o powód jego ataku.

Reporterom udało się odtworzyć rys psychiczny mordercy, wskazać najważniejsze wydarzenia i przeżycia, które kształtowały go od dzieciństwa, ustalili szczegóły jego sytuacji zawodowej, napiętego związku z żoną, rosnącej frustracji wynikającej z wyjazdu z Polski. Odnaleźli jego niespełnione marzenia, prawdę o wcześniejszej próbie samobójczej, dowody na to, że przeżywał silny stres w pracy. Podnieśli każdą drobinę, która mogła mieć znaczenie, i opowiedzieli o zbrodni w jedyny sposób, w jaki warto to robić – bez fetyszyzacji zła, ukazując jego złożoność i tę niesatysfakcjonującą prawdę, że absolutnie pewnej odpowiedzi na pytanie „dlaczego?” odnaleźć nie można.

Forma słuchowiska łączącego różne rodzaje materiału audio – reportażowego, aktorskiego i lektorskiego – sprawia, że słuchanie Głosów jest emocjonującym przeżyciem, zbliżonym do oglądania serialu z gatunku true crime. Nie udało się uzyskać produkcyjnej spójności włączonych do opowieści materiałów – różnie wypadają aktorskie interpretacje, w jednych jest zbyt wiele emfazy, w innych brakuje emocji. Podobnie nierówny jest sposób czytania przez samych autorów w różnych częściach opowieści, a jakość nagrań reportażowych, powstałych podczas zbierania materiałów do książki, czasem bywa słaba i utrudnia zrozumienie treści. Mimo to właśnie głosy obojga reporterów i prawdziwych bohaterów tej zatrważającej historii wypadają najciekawiej – mniejsza o szumy w tle i połknięte zgłoski, w reportażu liczy się poczucie autentyczności, uczestnictwa. Przekonanie, że podchodzimy do prawdy tak blisko, jak to tylko możliwe. I w tym sensie nagranie Głosów jest próbą nie tylko pionierską na naszym literackim polu, ale też bardzo udaną. Kto posłucha, poczuje dreszcz i siłę niewiadomej.
 

Data publikacji:

Paulina Wilk

Paulina Wilk

Redaktorka działu Kultura i społeczeństwo w kwartalniku „Przekrój”, pisarka i publicystka zajmująca się literaturą i problematyką rozwoju globalnego. Opublikowała m.in. „Lalki w ogniu” o Indiach współczesnych oraz „Pojutrze. O miastach przyszłości”, a także serię bajek o misiu Kazimierzu dla dzieci niezupełnie dorosłych. Współtworzy Fundację „Kultura nie boli”, centrum literackie Big Book Cafe oraz międzynarodowy festiwal czytelniczy Big Book Festival.

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!