Page 18FCEBD2B-4FEB-41E0-A69A-B0D02E5410AERectangle 52 Przejdź do treści

Takiego numeru jeszcze nie było!

W zimowym „Przekroju” honorowym gościem jest szalona, nadprzyrodzona, wspaniała – ludzka wyobraźnia. Poza tym: szamanizm współczesny, starożytny i zwierzęcy. Jurodiwi i futuryści. Wstyd, który nas ogranicza, i ten drugi, który jest nam potrzebny. Rosja – ale ta prawdziwa. I specjalnie na nowy rok: żegnamy nawyki i szukamy ciszy w głowie.

Kup „Przekrój” na zimę!

196 stron do czytania przez trzy miesiące! „Przekrój” w nowym formacie jest wygodniejszy do przeglądania i idealnie mieści się w skrzynce pocztowej. Zamów i ciesz się lekturą – tylko tutaj w niższej cenie. Sprawdź!

Przekrój
Komentarz do utopijnej powieści „Wyspa” pisarza Aldousa Huxleya.
2018-03-19 00:00:00
Tomasz Wiśniewski

Naukowy buddyzm Huxleya

Naukowy buddyzm Huxleya

Aldous Huxley w Nowym wspaniałym świecie ukazał świat odpychającego, nieludzkiego szczęścia; w Wyspie zaś rozpisał obraz świata, w którym ludzie osiągają największe możliwe szczęście, pozostając jednak ludźmi. Jego najsłynniejsza powieść traktuje o społeczeństwie odurzonym, o wymiennych marionetkach systemu, które nie znają choroby i śmierci; jego ostatnia powieść – o społeczeństwie ludzi wolnych, znających chorobę i śmierć i potrafiących ją przeżyć świadomie.

Mieszkańcy tytułowej wyspy Pala, rozmawiając z przybyszem z zachodniego świata (typowym cynicznym intelektualistą, skrzywdzonym dzieciństwem, wychowaniem i własnymi „grzechami”), pogodnie i spokojnie objaśniają mu sposób funkcjonowania swojego odizolowanego państewka; czytelnicy szybko orientują się, że ów przybysz po pobycie na wyspie zmieni się na dobre; być może, że tym przybyszem jest czytelnik i czytelniczka. 

Pierwotnie Pala była jedną z wielu społeczności buddyjskich, z od wieków niezmienną strukturą feudalną; na przełomie wieków XIX i XX, dzięki otwartości mądrego króla i jego przyjaźni z zachodnim uczonym-lekarzem, sformułowano zestaw reform, które twórczo połączyły największe osiągnięcia cywilizacji wschodniej i zachodniej. Wschód reprezentuje tutaj duchowość indyjsko-buddyjska, Zachód zaś – metoda naukowa. Reformy doprowadziły do niesamowitego polepszenia jakości życia mieszkańców.

Książkę przepełniają błyskotliwe pomysły psychologiczne i pedagogiczne, technologiczne i ekonomiczne. Czytelnicy powieści z każdą kolejną stroną zaczynają lepiej rozumieć, dlaczego na wyspie więzienia stoją puste.
Oczywiście główni bohaterowie doświadczają raka i straty. Nie mamy tutaj jednak do czynienia z zapisem rozpaczy i z pesymizmem, ponieważ w huxleyowskim świecie oprócz cierpienia istnieje również tyleż niepojęty, co niezbity fakt wewnętrznego oświecenia, który w zagadkowy sposób odmienia perspektywę widzenia i przeżywania najbardziej ponurych aspektów życia. A to zasadnicza różnica.

A żeby zachęcić do tej arcylektury w sposób już ostateczny, dodajmy, że sam Huxley uważał ją za swoje dzieło życia.

Zamów prenumeratę cyfrową

Z ostatniej chwili!

U nas masz trzy bezpłatne artykuły do przeczytania w tym miesiącu. To pierwszy z nich. Może jednak już teraz warto zastanowić się nad naszą niedrogą prenumeratą cyfrową, by mieć pewność, że żaden limit Cię nie zaskoczy?

Data publikacji:

Tomasz Wiśniewski

Tomasz Wiśniewski

Pisarz, redaktor działu zmyśleń. Autor książek „O pochodzeniu łajdaków”, „Wstrząsająco przystojny mężczyzna” i „Historie nie do końca zmyślone”.

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!

okładka
Dowiedz się więcej

Prenumerata
Każdy numer ciekawszy od poprzedniego

Zamów już teraz!