Zatrute drzewo prowokacji

Agnieszka Fiedorowicz, Marcin Cichoński

Tajni agenci idą na łatwiznę i ścigają przestępstwa, sami je popełniając. W cywilizowanych krajach śledczy nie pozwalają sobie na to. Zbliżymy się do cywilizacji, gdy z zatrutego drzewa zejdzie do nas sędzia śledczy

Zatrzymanie 23 września Weroniki Marczuk-Pazury przez Centralne Biuro Antykorupcyjne bliźniaczo przypominało operację tej samej służby sprzed dwóch lat przeciw posłance PO Beacie Sawickiej. W obu akcjach agent „Tomasz”, posuwając się do próby uwiedzenia podejrzanych, wciągnął je w prowokacje, namawiając do popełnienia przestępstwa. Obie panie miały przyjąć sto tysięcy złotych łapówki. Prawniczka i jurorka „You Can Dance” za pomoc w zakupie prywatyzowanych Wydawnictw Naukowo-Technicznych, a posłanka PO za ustawienie (według CBA) przetargu na zakup działki na Helu.

Zaś dwa tygodnie temu wyszło na jaw, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego nagrała telefoniczną rozmowę dziennikarzy Cezarego Gmyza z „Rzeczpospolitej” i Bogdana Rymanowskiego z TVN. Stenogramy ujawniono podczas procesu wiceszefa ABW Jacka Mąki przeciwko „Rzeczpospolitej”. Zapisy rozmów trafiły do akt, mimo że nie było wymaganej zgody na podsłuchiwanie tych osób.
Sięgnijmy głębiej: szykując aferę gruntową, której ofiarą miał paść wicepremier Andrzej Lepper, agenci CBA podszywali się pod inne służby, nadużywali podsłuchów – na przykład wobec ministra Janusza Kaczmarka – oraz fałszowali urzędowe dokumenty i podpisy istniejących urzędników.

Tymczasem ustawy regulujące działania służb pozwalają im stosować prowokację tylko w określonych przypadkach – w celu sprawdzenia posiadanych wiarygodnych informacji o przestępstwie i w celu ustalenia jego sprawcy. Taka prowokacja polegać może na kupnie lub sprzedaży przedmiotów pochodzących z przestępstwa, na wręczeniu łapówki lub złożeniu korupcyjnej propozycji. Kodeks postępowania karnego jest bardziej liberalny – nigdzie nie zabrania gromadzenia i przedstawiania przed sądem dowodów pozyskanych nielegalnie.

Przestępcze namawianie
A przecież prowokowanie przestępstw w wielu krajach Europy Zachodniej nawet nie przyszłoby do głowy organom ścigania, dziwna byłaby choćby dyskusja o ewentualnym przyjęciu przez wymiar sprawiedliwości powstałych w ten sposób dowodów. – Do tego na przykład w USA czy w Wielkiej Brytanii wprost obowiązuje zasada „owoców zatrutego drzewa”, która zakłada, że skoro źródło jest zatrute, to zatrute są i jego owoce. Dowodów pochodzących z takiego źródła, czyli z przestępstwa, nie dopuści żaden szanujący się sędzia – wyjaśnia ekspert prawa amerykańskiego profesor Roman Tokarczyk* z lubelskiego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. – Prokuratura i policja stają więc na głowie, by zebrany materiał był legalny i nie budził wątpliwości.

W służbach unikających „zatrutych owoców” prowokację stosuje się w przypadku recydywistów lub bardzo dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa przez daną osobę. – Przykładem może być zakup kontrolowany narkotyków od osoby od dawna podejrzewanej o handel nimi – wylicza Tokarczyk. – FBI może tworzyć fikcyjne tożsamości, nieprawdziwe firmy. Nie do pomyślenia jest jednak znane z działań CBA fałszowanie podpisu realnego urzędnika. Za takie przestępstwo agent odpowiada, a dowody z miejsca tracą wartość – wyjaśnia profesor.

Na naszym kontynencie o nieużywaniu „owoców z zatrutego drzewa” mówią orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. – Przykładem może być wyrok z 2008 roku dotyczący sprawy prokuratora Ramanauskasa przeciwko Litwie – wyjaśnia Artur Pietryka z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. – Trybunał skrytykował nadużycie prowokacji przez litewską policję, gdy zakamuflowany agent policji usiłował namówić prokuratora – osobę o nic wcześniej niepodejrzewaną – by za trzy tysiące dolarów łapówki wycofał zarzuty wobec przestępcy – mówi Pietryka.

1 2

wpisz swój komentarz

Tytuł:		Pseudonim:
Treść:		E-mail:		Zapisz
	Wydawnictwo "Przekrój" sp. z o.o. zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy łamiących polskie prawo lub zasady dobrego wychowania.

komentarze do artykuŁu

Brak opinii.